Maandelijks archief: maart 2011

Vooronderstelling: Zo hoort het!

We hebben ze allemaal: vooronderstellingen en overtuigingen. Ze helpen ons om de wereld snel te doorzien en niet overal over na te hoeven denken. Als ik een volwassene op de fiets links af zien slaan ga ik er ‘automatisch’ vanuit dat hij of zij netjes de buitenbocht neemt. Als ik een scholier dit zie doen, hou ik rekening met iemand die de bocht af snijdt en ben ik ‘automatisch’ wat meer op mijn hoede. Heel handig, zoals je ziet. Maar in sommige gevallen werkt het juist averechts.

Communicatie vanuit vooronderstellingen

Afgelopen week had ik overleg over de ontwikkeling van mijn dochter op school in het kader van haar rugzakje. Dat doen we met haar juf en een externe begeleider. Een samenwerking die enigszins opgedrongen is, want wij hebben geen invloed op de keuze van de externe begeleiding. 4 jaar lang hebben we een fijne begeleider gehad die steeds probeerde zo open en positief mogelijk met ons mee te denken. Maar helaas worden ook dit soort organisaties regelmatig gereorganiseerd, waardoor we te maken kregen met een nieuwe begeleider. Jammer, maar zo gaat het.
Inmiddels is de nieuwe begeleider een paar maanden bezig, en wij hebben elkaar nu voor de tweede keer ontmoet. De begeleider is tussendoor ook nog twee keer in de klas geweest om onze dochter te ‘observeren’. Tijdens ons gesprek merkte ik dat ik steeds meer in mijn emotie schoot, mij niet begrepen voelde en niet meer goed wist wat ik met het gesprek aan moest. De begeleider sprak in termen als ‘kinderen zoals zij’, ‘zo gaat dat nu eenmaal’, ‘zo hoort dat’, ‘zo moet het’. Op mijn vragen als “Wat is het alternatief?”, “Hoe zou dit nog anders kunnen?” en “Waarom is dit zo belangrijk voor haar?” kreeg ik geen echt antwoord waar ik iets mee kon.
Het gevolg was dat ik steeds meer in de emotie schoot en besloot maar niet meer te reageren, om een uitbarsting te voorkomen. Ik weet dat ik niet moet gaan overtuigen, maar vragen blijven stellen. Ik merk alleen dat ik dat vreselijk moeilijk vind als het over mijn eigen kind gaat. Uiteindelijk heb ik aangegeven ter plekke geen beslissing te willen nemen, wat de begeleider eigenlijk wilde, en heb aangegeven het nog te willen overdenken en overleggen.

Waarden en uniciteit

Nu achteraf zie ik pas echt wat er gebeurde. Deze begeleider heeft mijn dochter na een paar keer gezien te hebben in een hokje gestopt en redeneert nu vanuit dat hokje: zo doen deze kinderen, zo moet je er mee omgaan, en dat zijn de perspectieven. Iets waar ik inmiddels een behoorlijke allergie voor heb ontwikkeld. Er komen oordelen op grond van vooronderstellingen op tafel als: “Zij is niet instaat om op zichzelf te reflecteren, dus moeten jullie haar strak aan regels houden”, “Omdat zij geen projecttaken kan, zal zij ook geen spreekbeurten en boekbesprekingen kunnen doen. Zij is niet instaat om hoofd- en bijzaken van elkaar te scheiden en oorzaak en gevolg te begrijpen”. Gelukkig sprong toen haar juf in de bres voor mijn dochter, want als ze iets goed kan zijn het spreekbeurten en boekbesprekingen. Volgens mij wordt zij later schrijfster…. ;o) Dank je wel Silvia, ga zo door!
Maar wat er ook speelde, zie ik nu, is dat zij uit gaat van wat zij belangrijk vindt voor ‘deze kinderen’. Zij gaat uit van een ander set van waarden. En dit is nu precies waardoor ik in de emotie en mijn allergie schiet. Natuurlijk komen er zaken overeen met ‘deze kinderen’ en kunnen we die gebruiken om van te leren. Maar er zijn ook zaken echt anders. En misschien ben ík wel gewoon anders, wil ik andere dingen voor mijn kind dan veel andere ouders, wie zal het zeggen. Ik vind het belangrijk dat er een goede en veilige relatie is tussen mijn kind en haar juf, en daarvoor is strak de regels handhaven en consequent zijn niet in alle gevallen de beste route. En ik weet dat mijn dochter dat ook prima aan kan. Ik vind het ook belangrijk dat mijn kind zich mag ontwikkelen in de zaken waar zij goed in is en vooral ook blij van wordt, dan maar met een wat mindere motoriek en een minder goede lichaamshouding. Ik vind het belangrijk dat mijn kind zich geaccepteerd voelt in de groep, ondanks dat zij anders is. En ik vind het belangrijk dat er gedacht wordt vanuit mogelijkheden. Mijn dochter heeft namelijk al een heel aantal keer bewezen dat zij ineens toch een grote sprong kan maken, die je dan allang niet meer verwacht. Maar op tijdens zo’n gesprek raakt het mij zo enorm, dat het mij niet lukt om dit op een rustige en heldere manier over te brengen. Ik heb nog steeds veel te leren.

Onze kanjer

Gisteren in de auto hadden wij een liedje op staan van Kinderen voor Kinderen over ‘met één been op de stoep en één been in de goot’. Het liedje gaat over kinderen die een routine hebben en daar niet van af kunnen of willen wijken. En onze dochter zij, out-of-the-blue’, ‘dat heb ik soms ook, dat ik iets op een bepaalde manier moet doen’. Hoezo kunnen ‘deze kinderen’ niet op zichzelf reflecteren?

Juist doen wat niet hoort, is soms verrassend mooi!

Advertenties

Ruimte maken en krijgen in een groep

Als je onderdeel uitmaakt van een groep, of het nu een bedrijf, een sportteam of een gezin is, is het soms best zoeken om iedereen de ruimte te geven, maar ook de groepsbelangen en -behoeften te dienen. Vooral als de één meer eigen ruimte nodig heeft dan de ander, en als de belangen van de één meer afwijken van de groep dan de ander.

Het gezin
Afgelopen week waren wij met het gezin naar de wintersport. Een in ongelooflijk gastvrij hotel in Allemont, Frankrijk, by the way. De behoeften van onze gezinsleden lopen in zo’n situatie nogal uiteen. De één wil veel op de piste en lange afstanden afleggen, de ander wil het liefst in het hotel blijven om lekker te spelen. Allebei vanuit de wens om een lekkere vakantie te hebben. Zeker met een kind met een motorische beperking is een hele dag op de piste een te grote uitdaging en dus niet echt vakantie. Maar ja, een kind alleen in het hotel laten is ook geen optie. Dus op zoek naar compromissen: een kortere dag op de piste, een halve dag op de piste, een dagje bij oma blijven, …. Soms gezellig met zijn vijven weg, en soms opsplitsen en in twee groepen een de dag doorbrengen. Niet altijd voor iedereen even leuk, maar wel een goede mix van eigen ruimte en deelnemen in de groep. In een gezin maak je de keuzes vooral op gevoel. Intuïtief maak je als ouders afwegingen in de veronderstelling dat zo alle behoeften voldoende ruimte krijgen. En achteraf probeer je te toetsen of het een beetje klopt. Maar soms slaat toch de twijfel toe. Liggen de behoeften niet te ver uit elkaar? Is dit nog wel acceptabel? Of doen we elkaar nu teveel geweld aan, vanuit het idee dat je met elkaar op vakantie moet en dingen samen moet doen als gezin? En moeten we een alternatief bedenken waar iedereen blij van wordt? En hoe zit het met de lange termijn behoefte aan groei en ontwikkeling? Is het juist goed om te leren met elkaar rekening te houden en af en toe iets te doen wat de ander graag wil? En hoe zit dat bij een autistisch kind? Hoe groot is de rek daarin? Wanneer is het een uitdaging waar het kind ook van leert, en wanneer is dit te veel gevraagd en moet je accepteren dat het kind echt andere behoeften heeft?

Het bedrijf
Ook in bedrijven werkt het zo. Ook daar is het zoeken naar voldoende eigen ruimte voor mensen om vanuit hun kracht zaken te doen waar ze blij van worden, en soms aanpassen aan anderen om de behoeften van de groep, de groepsbelangen, of de belangen van een ander individu te dienen. Ook daarin is het vinden van een juiste balans een kwestie van intuïtie en overleg. Aanhoren wat de argumenten en belangen zijn en daaruit als leiding een keuze maken, net als in een gezin. Er is echter één groot verschil met een gezin. In een gezin neem je geen afscheid van mensen, omdat zij te veel afwijken van de andere belangen. De groepsbehoefte is om als gezin veilig bij elkaar te zijn en te blijven, en vandaar uit je te kunnen ontwikkelen. Het groepsbelang van een bedrijf is ook continuïteit, maar daarin is het individuele belang, als het te veel afwijkt en dus te veel concessies vraagt, tot nu toe vaak ondergeschikt. Een medewerker kan vertrekken en is (grotendeels) vervangbaar. Maar is dat nog wel zo? Met de krapte op de arbeidsmarkt die de komende jaren steeds zal gaan toenemen?
Is het niet ook in het belang van het bedrijf om te zorgen voor een veilige plek om je te kunnen ontwikkelen. Ook dit heeft een belang voor de organisatie, namelijk het langere termijn belang van continuïteit en groei; voor zowel het bedrijf als het individu.

Ondernemers zijn Ezels
Tijdens de vakantie ben ik begonnen in het boek van Paul Fentener van Vlissingen; Ondernemers zijn ezels. Hij beschrijft mooi hoe je in een familiebedrijf, wat een mooie mix is tussen familiebehoeften en bedrijfsbelangen, toch vooral moet kijken naar de langetermijn perspectieven. En hoe er ruimte moet zijn voor ontwikkeling, uitproberen, fouten maken en terug kunnen komen op beslissingen. Het belangrijkst, geeft Paul aan, is om tijd te stoppen in elkaar leren kennen, belangen en behoeften uitspreken (dus communicatie) en vandaar uit met elkaar het avontuur aan gaan.
Eigenlijk zoals Paul de Blot ook al aangaf tijdens de Energiedag van de MKB Krachtcentrale op 30 november 2010: het is tijd om bedrijven te runnen zoals je ook een gezin ‘runt’: vanuit diepe waarden en verbondenheid, en de intentie om bij elkaar te blijven, elkaar te helpen en te ontwikkelen. Zo ontstaan duurzaam groeiende ondernemingen met kracht en passie.
En als we dat voor elkaar krijgen zal er straks ook een perfecte werkplek zijn voor “andere” mensen, zoals mijn dochter. Dat zou toch fantastisch zijn. Iedereen mag meedoen en een bijdrage leveren vanuit zijn eigen kracht en ontwikkeling. Ik heb zeker hoop!

Het vraagt van ons nog wel een hoop ontwikkeling van onze communicatievaardigheden. En ‘met aandacht luisteren’ is misschien wel de belangrijkste!

De noodzaak van Organisatie Innovatie

Op verzoek van het ministerie van Economie, Landbouw en Innovatie heb ik vorige week een presentatie gehouden over Organisatie Innovatie. Zij wilden meer weten over Sociale Innovatie, maar in mijn beleving is deze term te veel een containerbegrip van allerlei commercieel prachtige tools om slim te werken, mooie verhalen en prima verbeteringen in bedrijven. Echter maar een klein deel gaat over echte innovatie. Vandaar dat wij een driedeling hebben gemaakt in Sociale innovatie, te weten:

  • Slimme werken: tools, instrumenten en tips om de bedrijfsvoering te verbeteren. Deze leveren vrij snel kostenbesparingen op;
  • Innovatievermogen: organisatorische aspecten in een bedrijf of organisatie om beter te kunnen innoveren. Denk aan creativiteit en flexibiliteit in de organisatie, maar ook cultuuraspecten en leiderschap;
  • Organisatie Innovatie: het richten van de organisatie naar het leveren van Relevante Toegevoegde Waarde. Het gaat hier om een wezenlijke verandering van de organisatie, waarin interactiviteit met de omgeving en samenwerken cruciaal zijn.

Hier volgen het inleidende filmpje en een link naar de presentatie.

Organisatie Innovatie is, in mijn beleving, nodig om bedrijven klaar te maken voor een Nieuwe Tijd

Licht en Donker

Het was weer een mooie week met grote tegenstellingen. Momenten van grote vervulling en momenten van enorme teleurstellingen. Licht en donker.

Stadsopstelling Arnhem

In het kader van 7 Days of Inspiration wilden we met een groep mensen onderzoeken hoe we de verbinding met de Stad Arnhem en met name met het centrum van de stad konden verbeteren. In eerdere gesprekken kwamen we tot de conclusie dat het centrum van Arnhem in oorlogstijd veel leed heeft gekend en dat dit mogelijk iets te maken heeft met onze ervaringen dat er in Arnhem veel wordt ondernomen wat uiteindelijk niet lijkt te lukken. Zou er een verband zijn? En is het mogelijk om daarin een heling te laten plaatsvinden en zo de verbindingen en het succes in de stad te vergroten? Dit wilde we onderzoeken middels een Stadsopstelling, begeleid door Eric de Waard van De Waard Coaching. Een opstelling maakt een systeem zichtbaar en geeft daarmee inzicht in het systeem en de mogelijkheid om daarin te interveniëren.

Licht en donker

Afgelopen woensdag verschenen er 12 mensen op deze zonnige middag in de Eusebiuskerk in Arnhem. Het zaaltje waarin we bij elkaar kwamen was prachtig verlicht door het zonlicht door de gebrandschilderde ramen. Heel toepasselijk hingen er foto’s van de kerk van voor en na de oorlog, waardoor goed zichtbaar was hoe erg de binnenstad heeft geleden van de operatie Market Garden.
Na een korte introductie door Eric werd gevraagd wie een vraag in relatie tot de stad zou willen inbrengen. Aan de hand van de vraag werden een aantal elementen opgesteld waaronder de Stad, het Donker en het Licht. En zonder hier de hele opstelling te beschrijven, kwam er voor mij een bijzonder mooi inzicht. Als je het Donker niet kunt accepteren en met liefde omarmen, zal het zichzelf naar de voorgrond duwen en daarmee het Licht verduisteren. Dit geld voor de Stad: accepteer dat destijds De brug te Ver was en dat dit een enorme prijs heeft gevraagd, respecteer de doden en levenden aan beide zijden, want ook de Duitsers die zijn gesneuveld waren maar gewone mannen, vaders en zonen. Geef deze geschiedenis een liefdevolle plek in de stad en bouw daarop nieuwe verbindingen van liefde en vrede. En het Licht zal het Donker aanvullen.
Maar dit geldt ook voor mijzelf. Door mij schaduwzijde te accepteren en liefdevol te laten zijn kan ik in mijn kracht staan. De teleurstellingen van deze week mogen er ook zijn, daarmee worden mijn momenten van vervullingen alleen maar mooier en helderder.

Positief en Negatief

Zowel vanochtend als vanmiddag had ik een gesprek met ondernemers over Waarden in de organisatie en het gedrag dat daarbij hoort. In beide bedrijven is men in een proces om meer op waarden met elkaar te verbinden. Dit vraagt soms ander gedrag van mensen in de organisatie om zo samenwerking en de werksfeer te verbeteren. En hoewel we het er over eens waren dat het vooral belangrijk is om daarbij aandacht te geven aan het positieve gedrag en negatief gedrag te negeren, want wat je aandacht geeft groeit. Toch besef ik nu ook dat je liefdevol moet blijven naar de mensen die (nog) niet mee willen in de nieuwe gedrag. Hun negatieve gedrag mag je negeren, maar deze mensen mag je niet negeren. Accepteer hen en biedt liefdevol hulp aan. Alleen dan zal het negatieve gedrag naar de achtergrond gaan en ruimte geven aan het positieve, zodat dit kan groeien. En besef dat het Donker ook een functie heeft, kritisch blijven naar verandering geeft de organisatie ook een vorm van stabiliteit, die waardenvol is in een tijd van grote veranderingen.

Yin en Yang hebben elkaar nodig

Richting, Ruimte en Relevante Toegevoegde Waarde

Deze blog kwam iets later dan gewoonlijk, omdat ik dit weekend druk was met fysiek ruimte maken. Ruimte maken in huis. Mijn doel was de keldervloer betegelen, zodat op termijn de wasmachine en de droger daar naar toe kunnen. Dit is onderdeel van een veel groter plan om op zolder een extra slaapkamer te creëren. Zo komt er straks een kleine kamer vrij in huis waar ik een bureau kan zetten. Een klein beetje eigen ruimte in huis. Het klinkt misschien gek, maar ik heb daar behoefte aan: een beetje ruimte voor MIJ. En het lijkt nu werkelijkheid te gaan worden. Dat ik daarvoor een weekend moet sjouwen, kruipen, tegelen en stof happen, maakt niets uit. Het proces is genieten, omdat ik weet waar ik het voor doe. Flink klussen geeft daarnaast ook ruimte om na te denken. Na de denken over beweging en Relevante Toegevoegde Waarde.

Route versus Richting

Afgelopen week heb ik een paar flinke discussie gehad over de relatie tussen de Relevante Toegevoegde Waarde (bestaansrecht van de organisatie, waarin economisch succes en maatschappelijke behoeften zijn gekoppeld) en het dagelijkse werk. En wat mij opvalt is dat het voor onze organisatie, maar ook voor de bedrijven waar wij mee te maken hebben, toch lastig blijft om een goede balans te vinden tussen de korte termijn doelen: een route van concrete targets en de lange termijn Relevante Toegevoegde Waarde. Steeds weer blijkt dat de korte termijn doelstellingen de dagelijkse activiteiten beheersen en de aandacht hebben van het management. Hier wordt op gestuurd, hier wordt over gesproken. Bij ons gaat het over targets, bij mijn klanten over orders. En als er dan nog tijd over is, is er ruimte voor een meer organische beweging richting Relevante Toegevoegde Waarde.

Route, geen Ruimte

Zelf merk ik dat de korte termijn doelen mij dwingen om een route te volgen, waarin ik niet altijd mijn krachten en capaciteiten goed kan inzetten. Het is de route van onze leiding, de route van de gemiddelde werknemer (?!). Maar bestaat die wel. Als voorbeeld: ik moet een nieuw portfolio met klanten opbouwen, omdat ik in een nieuwe regio en nieuwe sector aan de slag mag. Als ik aangeef dat ik dat best weer even lastig vind en tijd nodig heb, krijg ik de standaard tips over koude acquisitie, bellen en 3 nieuwe klanten per week benaderen. Dat is zeker een manier om het te doen, maar niet mijn talent en zo maak ik geen gebruik van mijn echte kracht. Vanuit mijn omgeving krijg ik de gemiddelde route aangewezen, en wordt succes gewenst.

Wat mij meer zou helpen is het stellen van vragen om mij te helpen mijn eigen ruimte en richting te vinden. Hoe deed ik dit in het verleden? Hoe was ik toen succesvol? Hoe zou ik dat nu in kunnen zetten?

Ik zie dit bij veel ondernemers en leidinggevenden. Ruimte maken betekent af durven stappen van de gemiddelde route en het vinden van de eigen krachten en talent om de juiste richting op te gaan.

Richting en Ruimte

Een dag later raak ik in gesprek met een andere leidinggevende over ruimte, richting en Relevante Toegevoegde waarde (RTW). Hij herkent dat we beter kunnen sturen op de richting en het geven van ruimte. Maar zijn beeld van de RTW en een lonkend perspectief is hierbij onduidelijk en ongrijpbaar. Ook dit lijkt mij niet productief. Natuurlijk wil ik graag ruimte om mijn krachten en talenten op mijn manier in te zetten, maar zonder duidelijk lonkend perspectief, wordt het een speeltuin. Leuk, maar niet waardenvol en bevredigend.

Wat ik nodig heb om vanuit mijn kracht optimaal te functioneren is te weten wat de Relevante Toegevoegde Waarde is, ons Lonkend Perspectief, die wij als geheel (bijvoorbeeld als organisatie) willen realiseren. En ik wil weten welke ruimte er is om mijn eigen beweging te volgen vanuit mijn talenten. Dus wat is het speelveld en wat zijn de kader waarbinnen ik vrij mag acteren.

Richting, Ruimte en Relevante Toegevoegde Waarde om in Roerige tijden Koers te houden