Maandelijks archief: december 2012

Patronen doorbreken

“Als er een beslissingen genomen moet worden in deze organisatie kijkt iedereen altijd naar hem. Als hij het niet ziet zitten, gaan we het niet doen.” Een mooi voorbeeld van een patroon in een bedrijf. “Zo doen we dat altijd.” Niets mis mee, tot je ontdekt dat het patroon niet meer werkt. Patronen en het doorbreken van patronen was het thema van een aantal processen deze week: een interventie in een bedrijf, een leren van elkaar kring en een aantal gesprekken met ondernemers en ondernemende mensen.

Patronen zijn effectief en bieden veiligheid

Patronen, wat zijn dat eigenlijk en waarom hebben we ze? Een patroon (of gewoonte) is aangeleerd gedrag en een patroon in een organisatie is een set van gedragingen: een manier om met elkaar om te gaan, zaken te doen en te organiseren en beslissingen te nemen. Patronen geven houvast en dat is prettig. We verwachten, door het patroon te herhalen, een bepaald/gewenst resultaat te behalen. Het patroon is ook ontstaan, doordat we daarin steeds bevestigd werden. Het biedt mensen daarom veiligheid en een vorm van zekerheid. Ze zorgen tevens voor efficiëntie in organisaties. Doordat zaken in een patroon gebeuren, weet iedereen wat er van hem of haar verwacht wordt, en dat hoeft dus niet steeds opnieuw te worden afgesproken. Dat scheelt tijd.

Patroon herkennenPatroon herkennen

Het gaat mis, als het patroon ineens, of langzaam aan, niet meer tot het gewenste resultaat leidt. We merken dat we het resultaat niet meer halen en beseffen ons in eerste instantie vaak niet dat dit komt door het patroon. We hebben eerder de neiging om het patroon nog nadrukkelijker en standvastiger te gaan herhalen, tot iemand in de gaten krijgt dat het patroon de remmende factor is. En dan komt de grote uitdaging: het doorbreken van het patroon.

Patronen erkennen

Patronen doorbreken begint bij het herkennen en vervolgens erkennen van het patroon. Herkennen, en vervolgens naar elkaar uitspreken van het patroon is een eerste stap. Als je het niet herkent is doorbreken onmogelijk. Je kunt niet veranderen wat je niet herkent. Het patroon erkennen is, in mijn beleving, ook essentieel. Het patroon heeft de groep namelijk heel lang gediend en tot goede resultaten geleid. Dit erkennen en daarmee afstappen van de neiging om het te veroordelen (we doen iets fout) helpt om ruimte te creëren voor verandering en leren. Het doorbreken van patronen betekent immers dat we ons gedrag gaan bijstellen en dus nieuwe gedrag willen leren. Tijd en energie stoppen in zaken als ‘de schuldige aan wijzen’ (het komt door jou) of ‘bepalen wie het meeste moet veranderen’ (het komt vooral door jouw opstelling in de groep) is verspilling, leidt alleen tot blokkade en energieverlies en belemmert het leerproces.
In de situatie van de inleiding heeft het dus geen zin om degene naar wie iedereen kijkt om de beslissing te nemen, de schuld te geven of de (bal)last dat hij vooral moet veranderen. Het patroon wordt in stand gehouden door de gehele groep, niet door één persoon in de groep.

Patronen onderzoeken

Einstein zei al: je kunt het probleem niet oplossen op hetzelfde niveau waarop het ontstaan is” Dat geldt ook voor patronen. Gewoon ander gedrag gaan vertonen blijkt in de praktijk niet te werken, voor we het weten vallen we terug in oud gedrag. Om te komen tot verandering van het patroon, is het goed om te begrijpen wat er onder het patroon ligt. Hieronder liggen overtuigingen en intenties. De overtuigingen gaan over hoe het werkt en leidt tot oplossingen. In deze situatie: ‘als hij beslist gaat het ook gebeuren’. De intentie gaat over het belang, de bedoeling, het doel. In deze situatie: ‘we willen in dit bedrijf ‘groei en bloei’ en continuïteit naar de toekomst realiseren’. Een prima intentie die niet hoeft te worden bijgesteld. De ruis zit in de overtuigingen. Met elkaar praten over het patroon, de onderliggende overtuigingen en de intenties geeft inzichten welke overtuigingen het gewenste resultaat kunnen belemmeren. Van daaruit kan nieuw gedrag, en daarmee uiteindelijke een andere patroon gekozen en gerealiseerd worden.

Patroon doorbreken

Besef dat een patroon te doorbreken is, doordat één iemand kan besluiten om ander gedrag te gaan vertonen. Dit doorbreekt het patroon direct. En besef ook dat jij zelf die persoon kunt zijn. Je kunt wel gaan (ver)wachten tot een andere gaat veranderen, maar dat is niet aan jou. Het werkt zelfs contra-productief als iemand het gevoel krijgt dat jij die verwachting hebt. Je lijkt daarmee de ander niet de vrijheid te geven om zelf te kiezen of en hoe hij of zij zou willen veranderen. Je bent dus zelf aan zet. Ook jij hebt overtuigingen over het patroon en jouw gedrag in het patroon. En ook jij hebt intenties die jou daarin sturen. Geloof jij ook ‘dat als hij het beslist het ook gaat gebeuren?’ of ‘hij gaat dat toch niet veranderen, dus het maakt niet uit’, …. Kijk in de spiegel en wees eerlijk. Waar zit voor jou de drijvende intentie om dit aan te pakken en welke overtuiging in je zelf wil je reframen (veranderen)? Reframen zijn technieken om van ‘wat geloof ik nu’ naar ‘wat wil ik geloven’ te verschuiven. Kies bewust jouw nieuwe overtuigingen. En jij hebt vervolgens de sleutel zelf in handen:
• Jij kunt het patroon op tafel brengen (bewustmaken) in de groep, zodat iedereen het kan herkennen. En als het nog niet herkent wordt, kun jij het, elke keer dat je het ziet, benoemen. Totdat anderen het ook gaan herkennen.
• Vervolgens kun je de groep helpen om te erkennen dat dit patroon jullie heeft gediend, maar niet meer dient in deze nieuwe, veranderende wereld. Zonder aanwijzen van een schuldige of fouten.
• Je kunt samen met de groep de onderliggende overtuigingen en intenties onderzoeken en bespreken.
• Samen kunnen jullie zoeken naar een nieuwe patroon, dat weer veiligheid en efficiëntie kan bieden vanuit de basis intenties die jullie met elkaar delen.
• En willen de anderen het patroon niet doorbreken, omdat ze het nut ervan nog met elkaar erkennen? Dan heb jij nog altijd de keuze om uit het patroon te stappen of zelf het voorbeeldgedrag te laten zien tot anderen gaan (h)erkennen dat er een betere route is.
In deze situatie nog meer ‘groei en bloei’.

Eigen gedrag veranderen

Zelfs als je met elkaar weet naar welk patroon jullie willen ontwikkelen en welk gedrag het vraagt van eenieder, is de race nog niet gelopen. Het nieuwe patroon is er nog niet, en het is niet van de een op de andere dag allemaal anders. We hebben elkaar nodig om elkaar bewust te maken van ons gedrag en vooral om elkaar aan te moedigen, het nieuwe gedrag te gaan vertonen. Dit vraagt geduld, discipline en compassie voor elkaar. De vaardigheid om zuivere feedback naar elkaar te geven kan enorm helpen. Dat ontdekte ik weer bij de interventie die ik in een andere bedrijf mocht doen deze week. Zuiver feedback geven (zie blog feedback) waarbij je feitelijk gedrag bespreekt en alleen vertelt welk gevoel het bij je oproept en wat het gevolg daarvan is, zonder de ander het gevoel te geven dat hij of zij ‘moet’ veranderen, werkt als een katalysator in dit proces. Bij dit bedrijf liet ik mensen op mij oefenen. Zij mochten de feedback die ze wilde geven aan mij uitspreken, waarbij ik ze teruggaf of ik het gevoel had dat ik ruimte had om eigen keuze te maken, of het gevoel kreeg dat ik moest veranderen. Daar werd het patroon in dit bedrijf heel zichtbaar, dat mensen elkaar proberen te sparen door veel niet uit te spreken. Vanuit de overtuiging dat ‘feedback ontvangen pijn doet’ en met de intentie ‘om elkaar te steunen en te helpen’. Deze intentie vorm geven met de overtuiging ‘dat je feedback kunt geven die ruimte geeft en kans op positieve verandering’ kwam er in eerste instantie veel emotie los. Emotie die soms al jaren zat opgeslagen in mensen. Maar het gaf direct ook ruimte om tot oplossingen te komen. In dit geval kreeg de it-er in het bedrijf de ruimte om zijn frustratie en gevoel van eenzaamheid op een juiste manier uit te spreken en de mensen die met ‘zijn systemen’ moesten werken kregen de ruimte om uit te spreken dat ze serieus genomen wilde worden als ‘klant’. Ineens was er ruimte voor oplossingen om elkaar te gaan helpen de it-systemen beter en fijner te maken. Er vielen de nodige tranen toen deze ruimte zich openbaarde. Prachtig om te zien. Ik ben dankbaar dat ik hiervan getuigen mocht zijn.

Welk patroon wil jij wel doorbreken?

Advertenties

Overtuigingen Overboord

Hoe hardnekkig en stiekem belemmerende overtuigingen kunnen zijn bleek deze week weer eens. Ik was, samen met collega Anke, bij een middelgroot groen bedrijf. We zijn hier al een tijdje in gesprek met één van de directeuren en een hoofd van een afdeling over sociale innovatie. Beiden erkennen dat er nu niet het beste uit henzelf en hun mensen wordt gehaald, en dat willen ze dat wel willen. Het bedrijf wil gaan voor ‘groei en bloei’ van hun mensen en van hun klanten.

Stilstand

We waren hier al een aantal keren enthousiast bezig geweest, maar het proces dreigde stil te vallen. Het bedrijf heeft de potentie om Slimste bedrijf van Nederland te worden, maar het komt er maar niet uit. Tijdens ons gesprek deze week kwam dit weer ter sprake en we leken in een kringetje rond te draaien. De wil is er zeker, maar de actie komt maar niet, vonden ze zelf. Ze vertelden dat in het vorige overleg met alle leidinggevenden de acties zij hadden voorgesteld door de groep waren getorpedeerd. Waarom? Volgens zeggen van deze twee, doordat de mede-directeur, die zijn mening in eerste instantie achterhield, het uiteindelijk niet enthousiast had gesteund. Uiteindelijk keek iedereen naar de mede-directeur, werd het voorstel afgewezen en kwam het proces tot stilstand.

Die ken ik!

Op zich natuurlijk niets nieuws. Ook in mijn eigen organisatie merk ik steeds weer dat als je zelf met sociaal innovatieve ideeën komt, onze leiding niet direct enthousiast is. Maar mag je dat eigenlijk wel verwachten? En misschien nog belangrijker: doet het er eigenlijk toe? Ik weet nog goed dat ik vorig jaar een 1 op mijn beoordeling kreeg (1 is reden tot ontslag). De leiding begreep niet wat ik aan het doen was. Mijn eerste neiging: stoppen met wat ik deed en boos worden. Dus stoppen met doen waar ik echt in geloof. Hoe stom van mijzelf. Gelukkig had ik oplettende collega’s die mij, na een paar weken vakantie, hebben wakker geschud met de opmerking: “geloof je in jezelf en geloof je dat je de goede dingen aan het doen bent? Wees dan trots op je 1, ga er voor staan!” En het bleek zo waar. Juist door er toen voor te blijven staan, zijn er zaken in beweging gekomen, werd duidelijk dat ik serieus was en het niet alleen een mooi verhaal was. Ik wil dit echt.

Je ziet het pas als je het ziet

–Jan Bommerez
Zo ook bij deze onderneming. Al pratende over het proces, kwam Anke op gegeven moment met de opmerking: Volgens mij geloof jij ook dat de mede-directeur alles bepaalt. Klopt dat? En toen viel ineens het kwartje. Ook hij had was de mede-directeur blijven volgen, hoewel hij wist dat dit niet de juiste weg was. Hij was niet gaan staan voor zijn eigen inzichten. Niet ‘de missie was de baas’, maar zijn mede-directeur. Hij had geklaagd dat zijn collega-leidinggevenden allemaal naar de mede-directeur keken voor het beslissende antwoord, maar dat deed hij zelf ook. No more!

Groene streep

Dit inzicht bracht meteen weer beweging. Het afdelingshoofd vertelde dat zij op haar eigen afdeling een groen streep op de muur had geschilderd om letterlijk te onderstrepen, dat zij op haar afdeling iedereen wilde laten ‘groeien en bloeien’. Ze had verantwoordelijkheden en taken met de groep herverdeeld, tot verbazing van haar collega’s, opdat zo iedereen meer kon doen waar hij of zij goed in was. En het gevolg? Andere afdelingen kwamen vragen waar die groene streep voor stond en wilde dat ook wel. Goed voorbeeld, doet goed volgen.

Welke stiekeme overtuiging houdt jou nog tegen?

Ga door als je ergens in gelooft, laat je niet remmen door mensen die dit nog even niet (kunnen) geloven, maar zeker niet door je eigen overtuigingen.
High Five, voor deze twee fantastische mensen. Op naar een nominatie voor het Slimste bedrijf van Nederland.

Sociale innovatie kent alleen winnaar

Het is je misschien ontgaan, hopelijk niet ;o), maar afgelopen week was de 4e Energiedag van de MKB Krachtcentrale. Een dag waarop wij, een aantal collega’s van Syntens, ondernemers mee willen nemen naar een nieuw en mooier economische Nederland. Naar bedrijven waarin mensen centraal staan en we het beste uit mensen weten te halen voor welvaart en welzijn. Omdat we dit willen, zo wil ik werken, maar ook omdat we weten dat dit leidt tot betere bedrijven, fijnere mensen en een mooiere maatschappij. Op de Energiedag waren verhalen van ondernemers die het al begrijpen: Rijnlands georganiseerde bedrijven en de Slimste bedrijven van 2010 den 2011, maar ook inspirerende verhalen van mensen die bezig zijn met democratisch onderwijs (Maaike van Mourik van de school voor natuurlijk leren), energiewerk (Elvira van Rijn over de betekenis van de Mayawijsheid en de wijsheid uit Atlantis), zorg voor elkaar (Energy 4 all) en Iedereen Elke Dag Plezier (Michiel Drijber).
Er zijn al weer een paar mooie filmpjes en foto’s van René Wouters en Punkmedia online.

Sociale innovatie kent alleen winnaars 2

Slimste bedrijf van 2012

Daarnaast hadden we voor de 3e keer de verkiezing Slimste bedrijf van Nederland. Ingeleid op een prachtige en persoonlijke wijze door mijn zeer gewaardeerde collega Anke Wiersma. Ook een verhaal om zeker nog een keer na te lezen! Met dit jaar, in lijn met het thema ‘Sociale Innovatie kent alleen winnaars’ ook 12 winnaars. Ieder op hun eigen eigen-wijze winnaar, omdat zij in staat blijken om het beste uit hun mensen te halen voor welvaart en welzijn.

12 winnaarsDe winnaars van 2012

Dit zijn bedrijven om de kunst van af te kijken, als je er maar wel je eigen manier van maakt. Per bedrijf is zowel een filmpje als een mooie blog weergegeven, als je alvast eens in de keuken wilt kijken.
1. Aannemersbedrijf Kesselaar & Zn uit Alkmaar voor de manier waarop zij de bouw op zijn kop hebben gezet en de teamspirit in de keten zoeken door succes samen te delen en eerlijk te verdelen (film en blog);
2. Food Connect uit Almelo voor hun voetbalmetafoor waarmee ze organiseren voor iedereen toegankelijk maken (film en blog);
3. Imagro BV uit Ottersum, omdat ze snappen dat verhalen pas echt zijn als je ze ook echt meemaakt en werkelijk DOET (film en blog);
4. Jansen Venneboer uit Wijhe, omdat ze hardnekkige patronen hebben doorbroken en echt op elkaars vakmanschap bouwen (film en blog);
5. Ladage Beheer BV uit Capelle a/d IJssel, omdat loyaliteit van jonge mensen ondernemers maakt en samen groeien leidt tot welvaart en welzijn van een heel netwerk (film en blog);
6. Lable BV uit Leeuwarden, omdat ze durven te kiezen voor alleen klanten die maatschappelijke waarde toevoegen en omdat ze dat zonder enige vorm van hiërarchie uitvoeren (film en blog);
7. Machinefabriek Boessenkool BV uit Almelo, omdat ze onmogelijke opdrachten aan kunnen nemen doordat ze over de beperkingen van hun eigen vakmanschap heen blijven kijken en innovatie aandurven (film en blog);
8. Montapacking BV uit Gorinchem, voor de manier waarop zij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt tot waardevolle werknemers omtoveren en omdat ze snappen dat duurzame inzetbaarheid voor iedereen geldt omdat we allemaal zo onze beperkingen en talenten hebben (film en blog);
9. Netvlies uit Breda, omdat ze hun Angelsaksische groeipad hebben afgesloten en de creatieve energie weer volop door hun bedrijf laten stromen (film en blog);
10. Parktheater Eindhoven, omdat ze de slachtofferrol van de sector van zich afgeschud hebben en als ware helden zijn opgestaan om hun Parktheater weer positief in de schijnwerpers te zetten (film en blog);
11. Resato uit Roden, omdat ze als lerende organisatie hun groeiambitie voorbeeldig Rijnlands uitvoeren (film en blog);
12. VVV Zuid Limburg, omdat zij ideële doelen en commerciële belangen net zo mooi in balans weten te brengen als werk en privé, klant en medewerker (film en blog).
Geniet en leer!

Haal jij het beste uit jezelf? En uit je collega’s?

Anke Raymond en ik