Patronen doorbreken

“Als er een beslissingen genomen moet worden in deze organisatie kijkt iedereen altijd naar hem. Als hij het niet ziet zitten, gaan we het niet doen.” Een mooi voorbeeld van een patroon in een bedrijf. “Zo doen we dat altijd.” Niets mis mee, tot je ontdekt dat het patroon niet meer werkt. Patronen en het doorbreken van patronen was het thema van een aantal processen deze week: een interventie in een bedrijf, een leren van elkaar kring en een aantal gesprekken met ondernemers en ondernemende mensen.

Patronen zijn effectief en bieden veiligheid

Patronen, wat zijn dat eigenlijk en waarom hebben we ze? Een patroon (of gewoonte) is aangeleerd gedrag en een patroon in een organisatie is een set van gedragingen: een manier om met elkaar om te gaan, zaken te doen en te organiseren en beslissingen te nemen. Patronen geven houvast en dat is prettig. We verwachten, door het patroon te herhalen, een bepaald/gewenst resultaat te behalen. Het patroon is ook ontstaan, doordat we daarin steeds bevestigd werden. Het biedt mensen daarom veiligheid en een vorm van zekerheid. Ze zorgen tevens voor efficiëntie in organisaties. Doordat zaken in een patroon gebeuren, weet iedereen wat er van hem of haar verwacht wordt, en dat hoeft dus niet steeds opnieuw te worden afgesproken. Dat scheelt tijd.

Patroon herkennenPatroon herkennen

Het gaat mis, als het patroon ineens, of langzaam aan, niet meer tot het gewenste resultaat leidt. We merken dat we het resultaat niet meer halen en beseffen ons in eerste instantie vaak niet dat dit komt door het patroon. We hebben eerder de neiging om het patroon nog nadrukkelijker en standvastiger te gaan herhalen, tot iemand in de gaten krijgt dat het patroon de remmende factor is. En dan komt de grote uitdaging: het doorbreken van het patroon.

Patronen erkennen

Patronen doorbreken begint bij het herkennen en vervolgens erkennen van het patroon. Herkennen, en vervolgens naar elkaar uitspreken van het patroon is een eerste stap. Als je het niet herkent is doorbreken onmogelijk. Je kunt niet veranderen wat je niet herkent. Het patroon erkennen is, in mijn beleving, ook essentieel. Het patroon heeft de groep namelijk heel lang gediend en tot goede resultaten geleid. Dit erkennen en daarmee afstappen van de neiging om het te veroordelen (we doen iets fout) helpt om ruimte te creëren voor verandering en leren. Het doorbreken van patronen betekent immers dat we ons gedrag gaan bijstellen en dus nieuwe gedrag willen leren. Tijd en energie stoppen in zaken als ‘de schuldige aan wijzen’ (het komt door jou) of ‘bepalen wie het meeste moet veranderen’ (het komt vooral door jouw opstelling in de groep) is verspilling, leidt alleen tot blokkade en energieverlies en belemmert het leerproces.
In de situatie van de inleiding heeft het dus geen zin om degene naar wie iedereen kijkt om de beslissing te nemen, de schuld te geven of de (bal)last dat hij vooral moet veranderen. Het patroon wordt in stand gehouden door de gehele groep, niet door één persoon in de groep.

Patronen onderzoeken

Einstein zei al: je kunt het probleem niet oplossen op hetzelfde niveau waarop het ontstaan is” Dat geldt ook voor patronen. Gewoon ander gedrag gaan vertonen blijkt in de praktijk niet te werken, voor we het weten vallen we terug in oud gedrag. Om te komen tot verandering van het patroon, is het goed om te begrijpen wat er onder het patroon ligt. Hieronder liggen overtuigingen en intenties. De overtuigingen gaan over hoe het werkt en leidt tot oplossingen. In deze situatie: ‘als hij beslist gaat het ook gebeuren’. De intentie gaat over het belang, de bedoeling, het doel. In deze situatie: ‘we willen in dit bedrijf ‘groei en bloei’ en continuïteit naar de toekomst realiseren’. Een prima intentie die niet hoeft te worden bijgesteld. De ruis zit in de overtuigingen. Met elkaar praten over het patroon, de onderliggende overtuigingen en de intenties geeft inzichten welke overtuigingen het gewenste resultaat kunnen belemmeren. Van daaruit kan nieuw gedrag, en daarmee uiteindelijke een andere patroon gekozen en gerealiseerd worden.

Patroon doorbreken

Besef dat een patroon te doorbreken is, doordat één iemand kan besluiten om ander gedrag te gaan vertonen. Dit doorbreekt het patroon direct. En besef ook dat jij zelf die persoon kunt zijn. Je kunt wel gaan (ver)wachten tot een andere gaat veranderen, maar dat is niet aan jou. Het werkt zelfs contra-productief als iemand het gevoel krijgt dat jij die verwachting hebt. Je lijkt daarmee de ander niet de vrijheid te geven om zelf te kiezen of en hoe hij of zij zou willen veranderen. Je bent dus zelf aan zet. Ook jij hebt overtuigingen over het patroon en jouw gedrag in het patroon. En ook jij hebt intenties die jou daarin sturen. Geloof jij ook ‘dat als hij het beslist het ook gaat gebeuren?’ of ‘hij gaat dat toch niet veranderen, dus het maakt niet uit’, …. Kijk in de spiegel en wees eerlijk. Waar zit voor jou de drijvende intentie om dit aan te pakken en welke overtuiging in je zelf wil je reframen (veranderen)? Reframen zijn technieken om van ‘wat geloof ik nu’ naar ‘wat wil ik geloven’ te verschuiven. Kies bewust jouw nieuwe overtuigingen. En jij hebt vervolgens de sleutel zelf in handen:
• Jij kunt het patroon op tafel brengen (bewustmaken) in de groep, zodat iedereen het kan herkennen. En als het nog niet herkent wordt, kun jij het, elke keer dat je het ziet, benoemen. Totdat anderen het ook gaan herkennen.
• Vervolgens kun je de groep helpen om te erkennen dat dit patroon jullie heeft gediend, maar niet meer dient in deze nieuwe, veranderende wereld. Zonder aanwijzen van een schuldige of fouten.
• Je kunt samen met de groep de onderliggende overtuigingen en intenties onderzoeken en bespreken.
• Samen kunnen jullie zoeken naar een nieuwe patroon, dat weer veiligheid en efficiëntie kan bieden vanuit de basis intenties die jullie met elkaar delen.
• En willen de anderen het patroon niet doorbreken, omdat ze het nut ervan nog met elkaar erkennen? Dan heb jij nog altijd de keuze om uit het patroon te stappen of zelf het voorbeeldgedrag te laten zien tot anderen gaan (h)erkennen dat er een betere route is.
In deze situatie nog meer ‘groei en bloei’.

Eigen gedrag veranderen

Zelfs als je met elkaar weet naar welk patroon jullie willen ontwikkelen en welk gedrag het vraagt van eenieder, is de race nog niet gelopen. Het nieuwe patroon is er nog niet, en het is niet van de een op de andere dag allemaal anders. We hebben elkaar nodig om elkaar bewust te maken van ons gedrag en vooral om elkaar aan te moedigen, het nieuwe gedrag te gaan vertonen. Dit vraagt geduld, discipline en compassie voor elkaar. De vaardigheid om zuivere feedback naar elkaar te geven kan enorm helpen. Dat ontdekte ik weer bij de interventie die ik in een andere bedrijf mocht doen deze week. Zuiver feedback geven (zie blog feedback) waarbij je feitelijk gedrag bespreekt en alleen vertelt welk gevoel het bij je oproept en wat het gevolg daarvan is, zonder de ander het gevoel te geven dat hij of zij ‘moet’ veranderen, werkt als een katalysator in dit proces. Bij dit bedrijf liet ik mensen op mij oefenen. Zij mochten de feedback die ze wilde geven aan mij uitspreken, waarbij ik ze teruggaf of ik het gevoel had dat ik ruimte had om eigen keuze te maken, of het gevoel kreeg dat ik moest veranderen. Daar werd het patroon in dit bedrijf heel zichtbaar, dat mensen elkaar proberen te sparen door veel niet uit te spreken. Vanuit de overtuiging dat ‘feedback ontvangen pijn doet’ en met de intentie ‘om elkaar te steunen en te helpen’. Deze intentie vorm geven met de overtuiging ‘dat je feedback kunt geven die ruimte geeft en kans op positieve verandering’ kwam er in eerste instantie veel emotie los. Emotie die soms al jaren zat opgeslagen in mensen. Maar het gaf direct ook ruimte om tot oplossingen te komen. In dit geval kreeg de it-er in het bedrijf de ruimte om zijn frustratie en gevoel van eenzaamheid op een juiste manier uit te spreken en de mensen die met ‘zijn systemen’ moesten werken kregen de ruimte om uit te spreken dat ze serieus genomen wilde worden als ‘klant’. Ineens was er ruimte voor oplossingen om elkaar te gaan helpen de it-systemen beter en fijner te maken. Er vielen de nodige tranen toen deze ruimte zich openbaarde. Prachtig om te zien. Ik ben dankbaar dat ik hiervan getuigen mocht zijn.

Welk patroon wil jij wel doorbreken?

Overtuigingen Overboord

Hoe hardnekkig en stiekem belemmerende overtuigingen kunnen zijn bleek deze week weer eens. Ik was, samen met collega Anke, bij een middelgroot groen bedrijf. We zijn hier al een tijdje in gesprek met één van de directeuren en een hoofd van een afdeling over sociale innovatie. Beiden erkennen dat er nu niet het beste uit henzelf en hun mensen wordt gehaald, en dat willen ze dat wel willen. Het bedrijf wil gaan voor ‘groei en bloei’ van hun mensen en van hun klanten.

Stilstand

We waren hier al een aantal keren enthousiast bezig geweest, maar het proces dreigde stil te vallen. Het bedrijf heeft de potentie om Slimste bedrijf van Nederland te worden, maar het komt er maar niet uit. Tijdens ons gesprek deze week kwam dit weer ter sprake en we leken in een kringetje rond te draaien. De wil is er zeker, maar de actie komt maar niet, vonden ze zelf. Ze vertelden dat in het vorige overleg met alle leidinggevenden de acties zij hadden voorgesteld door de groep waren getorpedeerd. Waarom? Volgens zeggen van deze twee, doordat de mede-directeur, die zijn mening in eerste instantie achterhield, het uiteindelijk niet enthousiast had gesteund. Uiteindelijk keek iedereen naar de mede-directeur, werd het voorstel afgewezen en kwam het proces tot stilstand.

Die ken ik!

Op zich natuurlijk niets nieuws. Ook in mijn eigen organisatie merk ik steeds weer dat als je zelf met sociaal innovatieve ideeën komt, onze leiding niet direct enthousiast is. Maar mag je dat eigenlijk wel verwachten? En misschien nog belangrijker: doet het er eigenlijk toe? Ik weet nog goed dat ik vorig jaar een 1 op mijn beoordeling kreeg (1 is reden tot ontslag). De leiding begreep niet wat ik aan het doen was. Mijn eerste neiging: stoppen met wat ik deed en boos worden. Dus stoppen met doen waar ik echt in geloof. Hoe stom van mijzelf. Gelukkig had ik oplettende collega’s die mij, na een paar weken vakantie, hebben wakker geschud met de opmerking: “geloof je in jezelf en geloof je dat je de goede dingen aan het doen bent? Wees dan trots op je 1, ga er voor staan!” En het bleek zo waar. Juist door er toen voor te blijven staan, zijn er zaken in beweging gekomen, werd duidelijk dat ik serieus was en het niet alleen een mooi verhaal was. Ik wil dit echt.

Je ziet het pas als je het ziet

–Jan Bommerez
Zo ook bij deze onderneming. Al pratende over het proces, kwam Anke op gegeven moment met de opmerking: Volgens mij geloof jij ook dat de mede-directeur alles bepaalt. Klopt dat? En toen viel ineens het kwartje. Ook hij had was de mede-directeur blijven volgen, hoewel hij wist dat dit niet de juiste weg was. Hij was niet gaan staan voor zijn eigen inzichten. Niet ‘de missie was de baas’, maar zijn mede-directeur. Hij had geklaagd dat zijn collega-leidinggevenden allemaal naar de mede-directeur keken voor het beslissende antwoord, maar dat deed hij zelf ook. No more!

Groene streep

Dit inzicht bracht meteen weer beweging. Het afdelingshoofd vertelde dat zij op haar eigen afdeling een groen streep op de muur had geschilderd om letterlijk te onderstrepen, dat zij op haar afdeling iedereen wilde laten ‘groeien en bloeien’. Ze had verantwoordelijkheden en taken met de groep herverdeeld, tot verbazing van haar collega’s, opdat zo iedereen meer kon doen waar hij of zij goed in was. En het gevolg? Andere afdelingen kwamen vragen waar die groene streep voor stond en wilde dat ook wel. Goed voorbeeld, doet goed volgen.

Welke stiekeme overtuiging houdt jou nog tegen?

Ga door als je ergens in gelooft, laat je niet remmen door mensen die dit nog even niet (kunnen) geloven, maar zeker niet door je eigen overtuigingen.
High Five, voor deze twee fantastische mensen. Op naar een nominatie voor het Slimste bedrijf van Nederland.

Sociale innovatie kent alleen winnaar

Het is je misschien ontgaan, hopelijk niet ;o), maar afgelopen week was de 4e Energiedag van de MKB Krachtcentrale. Een dag waarop wij, een aantal collega’s van Syntens, ondernemers mee willen nemen naar een nieuw en mooier economische Nederland. Naar bedrijven waarin mensen centraal staan en we het beste uit mensen weten te halen voor welvaart en welzijn. Omdat we dit willen, zo wil ik werken, maar ook omdat we weten dat dit leidt tot betere bedrijven, fijnere mensen en een mooiere maatschappij. Op de Energiedag waren verhalen van ondernemers die het al begrijpen: Rijnlands georganiseerde bedrijven en de Slimste bedrijven van 2010 den 2011, maar ook inspirerende verhalen van mensen die bezig zijn met democratisch onderwijs (Maaike van Mourik van de school voor natuurlijk leren), energiewerk (Elvira van Rijn over de betekenis van de Mayawijsheid en de wijsheid uit Atlantis), zorg voor elkaar (Energy 4 all) en Iedereen Elke Dag Plezier (Michiel Drijber).
Er zijn al weer een paar mooie filmpjes en foto’s van René Wouters en Punkmedia online.

Sociale innovatie kent alleen winnaars 2

Slimste bedrijf van 2012

Daarnaast hadden we voor de 3e keer de verkiezing Slimste bedrijf van Nederland. Ingeleid op een prachtige en persoonlijke wijze door mijn zeer gewaardeerde collega Anke Wiersma. Ook een verhaal om zeker nog een keer na te lezen! Met dit jaar, in lijn met het thema ‘Sociale Innovatie kent alleen winnaars’ ook 12 winnaars. Ieder op hun eigen eigen-wijze winnaar, omdat zij in staat blijken om het beste uit hun mensen te halen voor welvaart en welzijn.

12 winnaarsDe winnaars van 2012

Dit zijn bedrijven om de kunst van af te kijken, als je er maar wel je eigen manier van maakt. Per bedrijf is zowel een filmpje als een mooie blog weergegeven, als je alvast eens in de keuken wilt kijken.
1. Aannemersbedrijf Kesselaar & Zn uit Alkmaar voor de manier waarop zij de bouw op zijn kop hebben gezet en de teamspirit in de keten zoeken door succes samen te delen en eerlijk te verdelen (film en blog);
2. Food Connect uit Almelo voor hun voetbalmetafoor waarmee ze organiseren voor iedereen toegankelijk maken (film en blog);
3. Imagro BV uit Ottersum, omdat ze snappen dat verhalen pas echt zijn als je ze ook echt meemaakt en werkelijk DOET (film en blog);
4. Jansen Venneboer uit Wijhe, omdat ze hardnekkige patronen hebben doorbroken en echt op elkaars vakmanschap bouwen (film en blog);
5. Ladage Beheer BV uit Capelle a/d IJssel, omdat loyaliteit van jonge mensen ondernemers maakt en samen groeien leidt tot welvaart en welzijn van een heel netwerk (film en blog);
6. Lable BV uit Leeuwarden, omdat ze durven te kiezen voor alleen klanten die maatschappelijke waarde toevoegen en omdat ze dat zonder enige vorm van hiërarchie uitvoeren (film en blog);
7. Machinefabriek Boessenkool BV uit Almelo, omdat ze onmogelijke opdrachten aan kunnen nemen doordat ze over de beperkingen van hun eigen vakmanschap heen blijven kijken en innovatie aandurven (film en blog);
8. Montapacking BV uit Gorinchem, voor de manier waarop zij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt tot waardevolle werknemers omtoveren en omdat ze snappen dat duurzame inzetbaarheid voor iedereen geldt omdat we allemaal zo onze beperkingen en talenten hebben (film en blog);
9. Netvlies uit Breda, omdat ze hun Angelsaksische groeipad hebben afgesloten en de creatieve energie weer volop door hun bedrijf laten stromen (film en blog);
10. Parktheater Eindhoven, omdat ze de slachtofferrol van de sector van zich afgeschud hebben en als ware helden zijn opgestaan om hun Parktheater weer positief in de schijnwerpers te zetten (film en blog);
11. Resato uit Roden, omdat ze als lerende organisatie hun groeiambitie voorbeeldig Rijnlands uitvoeren (film en blog);
12. VVV Zuid Limburg, omdat zij ideële doelen en commerciële belangen net zo mooi in balans weten te brengen als werk en privé, klant en medewerker (film en blog).
Geniet en leer!

Haal jij het beste uit jezelf? En uit je collega’s?

Anke Raymond en ik

In Memoriam: oma Rijnbeek

Dag lieve oma, lieve, lieve oma met het grote hart

Lieve snoepoma, want zo noemde wij jou altijd. “Pap, naar welke oma gaan we? Naar snoepoma of oma met de grote tuin?”. Als wij naar Leiden gingen, gingen we altijd de hele dag tot ’s avonds laat. Als we dan aankwamen op de Sitterlaan, begon het met wat drinken en een stukje cake of koekjes, daarna kwamen de snoepjes, de bitterballen, het soepje met brood, nog meer lekkere hapjes. (en dan vergat ik nog de ‘slaatjes tante Lena) En dan ’s avonds de auto in met een laatste zakje snoep. Op de Sitterlaan was er altijd overvloed.

Dag lieve oma, lieve, lieve snoepoma

Je liet ons altijd ons gang gaan. Als de grote mensen gingen kaarten of schaken of praten, gingen wij, met neefjes en nichtjes, op strooptocht. Als het mooi weer was naar buiten, in de tuin of in de buurt. En als het koud was of slecht weer in het grote huis. We deden verstoppertje door het hele huis. Zo ontdekten we de ladder vanuit het naaikamertje naar de zolder. Daar was het natuurlijk het spannendst om je te verstoppen. En jij vond allemaal best. Ik kan mij niet herinneren dat je ooit naar boven kwam om te zeggen dat we zachtjes moesten zijn, of geen rommel mochten maken.

Als we met weinig kinderen waren, maakten we tentjes van de opklapbedden op de voorkamer en gingen Suske en Wiskes lezen. Af en toe even naar beneden voor wat te eten en verder zwierven we boven rond.

Dag lieve oma, lieve, lieve alles-is-goed oma

Ooit mocht ik bij jou komen logeren. Ik was denk ik een jaar of 11/12 en kwam met de trein naar Leiden. Je had alles uit de kast gehaald om het mij maar naar de zin te maken. We gingen naar de film. Ik mocht net zoveel hagelslag op mijn boterham als Rob, zodat je de boterham niet meer kon zien. Dat mocht ik thuis ECHT niet. Je had patatjes gehaald en we deden leuke spelletjes. Wat was het fantastisch, tot ik moest gaan slapen op het pianokamertje. Ineens sloeg de heimwee toe. En wat je ook deed, je kon mij niet troosten. Uiteindelijk heeft opa mij naar de Bijler gebracht, waar papa ons stond op te wachten en ik werd overgeladen. Jij hebt dat vast heel naar gevonden, maar hebt dat nooit laten merken.

Dag lieve oma, MIJN lieve oma

En wat was je dolgelukkig toen je eerste achterkleinkind geboren werd. Ik zie nog hoe jij verliefd naar Tessa keek en zei “ik neem haar mee, hoor!” en wat zou je dat graag hebben gedaan. Ook toen je al in Leitenrode zat en ons allemaal nauwelijks meer kende, konden de kinderen nog die hartverwarmende blik in je ogen toveren. Wat hield jij daar toch enorm van.

Dag lieve oma, lieve, lieve hartverwarmende kinder-oma

Ik realiseer mij dat jij mij geleerd hebt om te leven vanuit een grote hart en een gevoel van overvloed. Jij hebt ons allemaal laten zien dat in jouw hart plaats was voor iedereen, en dat niemand ooit te kort hoeft te komen. Jij stond altijd klaar met een gezellige babbel, een bezorgde vraag, een lekker snoepje of gewoon even een knuffel.

Dag lieve oma, dank je wel dat je jouw grote hart met mij hebt gedeeld. Ik zal je altijd in mijn hart mee dragen…..

Warmte, Wifi en Wel-Zijn

In het kader van de verkiezing Slimste bedrijf van Nederland ben ik gevraagd om een eigen portret te maken van één van de genomineerden van dit jaar: Lable BV. Lable levert verandering in de vorm van prachtige software voor zorgprofessionals: verzorgenden en verpleegkundigen. Ze zien zichzelf niet als communicatie- of softwareleveranciers maar als digitale organisatieontwikkelaars.

Thuisgevoel

Het eerste wat mij opvalt als ik bij Lable binnenkom is de hartelijkheid waar mee ik word ontvangen en de enorme open ruimte waar gewerkt wordt. Ik voel mij meteen thuis en kies mijn favoriete plek: aan de grote tafel, waar we later ook lunchen. Wat heerlijk om hier nu te mogen zijn. Ik had Michiel, één van de oprichters al ontmoet bij het voormalige Kenniscentrum Sociale Innovatie van Stenden en was toen al onder de indruk van zijn verhaal. Vervolgens kwam ik hem weer tegen bij het initiatief Coöperatie 21e eeuw en wist dat ik Lable wilde nomineren voor de verkiezing Slimste Bedrijf van NL. Deze mensen begrijpen niet alleen dat mensen het allerbelangrijkste zijn, maar weten dit ook vorm te geven in hun werk en in hun eigen manier van werken en organiseren.

Passie voor mensen

Met passie vertelt Michiel hoe zij zich werkelijk verdiepen in hun klanten, de medewerkers van hun klanten en de klanten van hun klanten. Ze doen veel werk voor de zorgsector en verdiepen zich hierin door af en toe stage te lopen, met deelname aan commissies bij de klant, door met elkaar ervaringen uit te wisselen en door het volgen en organiseren van kennisuitwisseling met experts uit het vakgebied van de klant. Michiel legt mij uit hoe dementie werkt en waar de problemen ontstaan. Hij vertelt dit met zoveel vuur en enthousiasme dat ik het gevoel heb dat ik met een medewerker uit een verzorgingshuis praat in plaats van iemand die software ontwikkelt.

Wel-Zijn

Het werk komt Lable gewoon aanwaaien, maar ze nemen niet alles aan. Elke opdracht wordt getoetst aan drie belangrijke criteria:

  • Heeft de opdracht maatschappelijke relevantie?
  • Mogen we het probleem bij de bron aanpakken?
  • En is er ruimte om ons werkelijk te verdiepen in de gebruikers?

Alleen dan willen zij hun talenten inzetten om de wereld van hun klant eenvoudiger en plezieriger te maken. Dit is wie zij (wel-) willen Zijn.

Ik vraag aan Jurriaan waarom hij hier werkt. Hij vertelt mij dat stage lopen en het mogen verdiepen in de klant hem blij maakt. “Mijn wereld van multimedia verbinden met de wereld van de gebruikers bij de klant en dan de echte oplossing vinden waar iedereen blij mee is, daar doe ik het voor. ”

De afwas als sociaal moment

Maar niet alleen buiten bij de klant is er aandacht voor mensen en kwaliteit. Dat zie en voel je ook hier binnen. Een mooi voorbeeld is de afwas.
Bij Lable hebben ze geen vaatwasser. En die komt er ook niet, als het aan Michiel ligt. Na de lunch doen twee mensen samen de afwas. Het ideale moment om even bij te praten en je in elkaar te verdiepen. Toen Michiel een week verzuimd had om te helpen, hadden collega’s bedacht dat het misschien toch handig was om een lijstje op te hangen waarop je kon aangeven, wanneer je had afgewassen. Zo werd zichtbaar wie verzaakte. Nee, zei Michiel. Zo ontstaan goed bedoelde systemen, die uitlopen op controle en dat willen we niet. Ik wil dat jullie mij aanspreken als ik verzaak. Zo blijven we in gesprek en stemmen we af. Gelukkig werd dit herkend en gedeeld, maar het laat zien hoe scherp je moet zijn en blijven om niet in oude patronen te stappen.

Als ik na de lunch vertrek roept Martin mij nog na: “als je nog eens in de buurt bent, ben je van harte welkom. We hebben hier altijd warmte en wifi.”

En wil ík er wel-Zijn!

Voor meer informatie over de verkiezing Slimste bedrijf van Nederland en de Energiedag van de MKB Krachtcentrale, zie: www.mkbkrachtcentrale.nl

Alertheid en expliciteren

Afgelopen week mocht ik, samen met een collega, weer een sessie begeleiden in een MKB bedrijf. De sessie was gericht op het herkennen van je eigen kracht, elkaars kracht en dit leren inzetten voor de missie van het bedrijf. Deze sessie gaf mij weer de bevestiging dat leren, alleen en samen, vraagt om alertheid en expliciteren. En dat is niet eenvoudig. Alertheid vraagt discipine en is best vermoeiend. Expliciteren hebben we niet zo erg geleerd, vraagt een nieuw vocabulair en voelt in veel gevallen gekunsteld. Dat werd in deze setting goed zichtbaar en voelbaar.

Anders waarnemen

Hoe vermoeiend alertheid is heb ik zelf lange tijd ervaren. Ik ben iemand die vooral de grote lijnen ziet en voelt. Dit in tegenstelling tot mijn dochter, die vooral details ziet en alle kleine nuances voelt. Zij heeft mij ‘gedwongen’ om de details met haar mee te leren zien. “Mama, zie je dat?” “Wat? Die rode auto?” “Nee-hee! Dat grijze poesje onder de auto!” Tja die zag ik pas, toe zij mij er op attendeerde. Inmiddels weet ik dat als zij mij vraagt iets te zien, ik tijd moet nemen om eerst tot op detail te kijken, voor ik een vraag stel. Zij ziet de wereld in details en raakt snel overweldigd door de grootsheid en veelheid van de omgeving. Zij heeft mij laten zien dat als ik alerter ben en ook de details zie, ik kleine veranderingen beter waarneem, waardoor ik gewaar word, meer geniet en dankbaar kan zijn voor wat er al is.

Kleine stappen

Deze alertheid heb ik nodig om kleine vooruitgangen te herkennen en te erkennen. Om gewoon de volgende stap te zetten en pas terugkijkend te zien hoe groot het geheel is. Anders raak ik ook overweldigd, net als mijn dochter. De transformatie die ik, maar velen met mij, aan het maken zijn, voelt groot en overweldigend. Door vooral te focussen op die kleine volgende stap voel ik ruimte en kracht en zie ik wat ik kan doen: dit stapje kan ik wel aan, hier heb ik de moed wel voor; de volgende craniosacraal sessie met mijn dochter om haar te laten aarden en een plek te vinden in deze wereld, een volgend schoolbezoek om voor haar een middelbare school te vinden die past, een paar nieuwe afspraken met mijn partner, momenten nemen om mijn essentie en mijn lichaam volledig te erkennen en de Witte Tovenaar haar rechtmatige plek te geven, een gesprek met een vriendin waarin ik deze kracht mag inzetten en ontwikkelen, tijd nemen voor gepaste rust en aandacht voor mijn lichaam, stapje voor stapje. Kleine stapjes met uiteindelijk grote impact. Klein is het nieuwe groot.

De juiste woorden

Alertheid trainen gaat makkelijker als ik het expliciet maak. Hierdoor krijgt het ook een plek in mijn hoofd, leer ik er woorden aan te geven, krijg ik reacties die mij spiegelen en kunnen anderen eventueel met mij mee leren. In de sessie afgelopen week zag ik weer hoe wij niet gewend zijn om dit toe doen. Om de juiste woorden te geven aan wat we zien, wat we denken en wat we willen. We vroegen alle medewerkers en de twee ondernemers om ieder hun eigen kracht en talent op een groot vel papier te zetten die aan de muur hing. Vervolgens mochten ze de vellen van anderen aanvullen, enerzijds omdat mensen soms hun eigen kracht niet goed herkennen, maar ook om direct te leren elkaar complimenten te geven voor wat wij mooi en fijn vinden aan de ander. Mijn collega constateerde expliciet in de groep dat alle vellen op elkaar leken. Er werden veilige en algemene woorden gebruikt als sociaal, betrokken en gedreven, die op bijna elk vel voor kwamen. Slechts een enkeling durfde ‘afwijkende’ talenten te benoemen. Toen we vroegen of dit te maken had met de behoefte aan veiligheid, ontstond een stuk herkenning. De ondernemer beseft nu nog beter hoe belangrijk het is om eerst aan veiligheid in de groep te werken, om zo ruimte te creëren voor het leren en ontwikkelen, dat hij graag zou willen. Zolang die er niet is, blijven mensen verantwoordelijkheden afschuiven, doen waar ze zich heel zeker in voelen en niet meer dan dat.

Complimenten

Om hier vast een aanzet toe te geven vroegen we de medewerkers om in groepjes elkaar complimenten te geven op een complimentkaart, die onze collega Ger van Drunen, heeft ontworpen. Je zag het zweet uitbreken bij menige medewerker. Als ik doorvroeg waarom ze dit lastig vonden kreeg ik als antwoord “ik ken hem niet zo goed” (alertheid) of “ik weet niet zo goed wat en hoe ik dat moet zeggen” (expliciteren). En het mooie was, dat uiteindelijk de complimenten prima waren. IEen kwestie van doen? Ik zag een paar medewerkers werkelijk een paar centimeter groeien toen ze hun eigen complimentkaart lazen. Prachtig toch? De afspraak is nu dat de hele groep, als ze eens per maand met zijn 15-en bij elkaar zitten, steeds afsluiten met een rondje complimentkaarten invullen voor elkaar. Ik hoop dat ze dit stapje nemen, volhouden en vervolgens de volgende stap zetten.

Ik wens jou veel alertheid en daag je uit om je ook uit te spreken, elke keer weer, in kleine stapjes…..

Op mijn stip

Het beste uit mensen voor welvaart en welzijn… zo heet de workshop/lezing die ik momenteel regelmatig geef bij ondernemers en bedrijven. Vanuit de stelling dat als mensen ‘wel-zijn’ ervaren, goed in hun vel zitten, plezier hebben in hun werk en bij kunnen dragen aan zinvol werk, zij ook beter presteren in termen van rendement, winst en klanttevredenheid. David Maister heeft deze stelling jaren geleden al wetenschappelijk onderbouwd, toch blijkt het nog steeds een flinke uitdaging voor bedrijven.

Klein is het nieuwe groot

Het beste uit mensen te halen, begint bij het beste uit die ene mens en niet meer bij de organisatie of de systemen. Vanuit die ene mense ontstaat de verbinding met de missie (want ‘de missie is de baas’, zegt mijn collega Anke altijd zo mooi) en ontstaat de bijdrage aan het grotere geheel in de organisatie. Dit denken vanuit klein naar groot is een uitdaging in organisaties. Het vraagt ruimte aan individuele verschillen en diversiteit. De managementmodellen die we jarenlang aanbeden en gepredikt hebben, leve de MBA-ers, denken vanuit groot naar klein. Iedereen past zich aan aan de efficiëntie van het systeem. De mens is het laatste radartje in het organisatiemodel. Maar ja, we hebben niet voor niets het typische Rijnlandse spreekwoord “wie het kleine niet eert,….”. Ik geloof ook stellig daar hierin het MKB nu het voortouw gaat nemen. Waar voorheen alle grote managementmodellen in grote bedrijven werden bedacht en overgedragen naar het MKB, zullen nu MKB-ers laten zien hoe je ‘het beste uit mensen kunt halen…’ door het kleine te herkennen en erkennen en daarmee groot te zijn!

Eerst ik dan de ander

Het beste uit mensen begint dus bij mij, want ik ben die ene mens. Hoe haal ik het beste uit mijzelf? Wat heb ik nodig om een bijdrage te leveren aan ‘de missie, die de baas is’? Ik zie daarin voor mijzelf twee stappen: stap 1 – op mijn stip (gaan) staan en stap 2 – van daaruit verbinden met anderen, groeien en verder excelleren.

Om op mijn stip te staan moet ik mijzelf (leren) kennen. Dat vraagt tijd en aandacht, maar geeft mij ook veiligheid en stabiliteit. Het gaat daarbij om vragen als wie ben ik, wat zijn mijn talenten, wat wil ik toevoegen, en wat zijn mijn grenzen (wanneer ga ik van mijn stip af). Dat laatste is wel een hele belangrijke; mijn grenzen aangeven en er zo voor zorgen dat ik op mijn stip kan blijven staan. Goed voor mijzelf zorgen dus, voordat ik voor een ander, de organisatie of de missie kan zorgen. Pas dan is er in mijn beleving ook ruimte voor stap 2: verbinden met anderen, leren en excelleren.

Zorgen voor mijzelf

Ik hoor het regelmatig mensen zeggen “je kunt alleen voor een ander zorgen als je eerst voor jezelf zorg”. Zoals in het vliegtuig. Bij een calamiteit moet de ouder eerst zelf zijn zuurstofmasker opzetten voordat hij of zij dat bij het kind mag doen. We weten allemaal dat het waar is. Toch doe ik het zelf niet altijd, en zie ik, zeker in deze roerige tijd, veel mensen om mij heen die het ook niet doen. Waarom is dat?

Wat zeg ik als iemand voor zichzelf kiest? Vaak zeg ik “Goed van je!” “Dapper!”, maar denk ik dat ook? Of denk ik soms ook “wat egoistisch!” “en ik dan…?”. In mijn hart weet ik zeker dat je eerst voor jezelf moet zorgen voordat je voor een ander kunt zorgen. En dan bedoel ik natuurlijk vooral in tijd en aandacht. Ik heb het hier niet over geld en andere materiële zaken. Waarom zegt mijn hoofd dan soms iets anders dan mijn hart? Ik denk dat dit er mee te maken heeft dat zorgen voor jezelf ook een grote eigen verantwoordelijkheid inhoudt. Je kunt namelijk niets meer afschuiven op een ander of op de omgeving. Hoeveel makkelijker zou het zijn als onze partner voor ons zorgt, onze baas voor ons zorgt, onze overheid voor ons zorgt…. Dan kunnen wij lekker achterover gaan zitten. Maar ja, zo halen we niet het beste uit mensen en uit onszelf. Het is tijd voor eigen verantwoordelijkheid, eigen grenzen aangeven en zorg voor onszelf. Luisteren naar mijn hart en ons hoofd leren “voor mijzelf zorgen is heel sociaal”.

Het beste uit mij…

Op dit moment sta ik stevig op mijn stip en ervaar ik dagelijks dat geven aan anderen en aan de missie geen enkele moeite kost. Hier sta ik en blijf ik staan. Mijn intentie is daarbij om van hieruit bij te dragen en tegelijkertijd anderen niet te schaden. Als dit laatste toch gebeurt wil ik jou uitnodigen om op jouw stip te gaan staan en jouw grenzen naar mij aan te geven. Dan wordt elkaar vertrouwen en samenwerken ineens een koud kunstje en wordt ‘klein vanzelf het nieuwe groot’.

Vertel mij jouw stip, zodat wij samen kunnen bouwen aan iets groots…