Tagarchief: Rijnlands

Initiatief durven nemen

“Wat vertellen wij over vandaag, als we morgen weer op het werk zijn?” Dit was een belangrijke vraag voor de medewerkers met wie wij op ‘de hei’ waren vorige week. Het waren de ambassadeurs van de nieuwe cultuur binnen Jazo Zevenaar. Al deze mensen waren gekozen door alle medewerkers in een eerdere enquete over PRET-beleid (PRET is een afkorting voor Positief, Respect, Enthousiasme, Teamwork). Voldoende draagvlak voor deze mensen en deze actie zou je dus denken. Misschien wel, en toch vonden deze 13 mannen en één vrouw het lastig. Ze hadden het gevoel dat zij verantwoording moesten afleggen aan hun collega’s over wat ze met hun tijd deze middag hadden gedaan. Ze hadden nog niet het gevoel dat er vertrouwen was dat zij hun tijd nuttig zouden besteden. Of was dat meer hun eigen reflectie? Hebben ze zelf wel door hoe belangrijk het is wat zij die middag hebben gedaan? Als jij lasser bent op de aluminiumafdeling en elke dag je best doet om de projecten zo goed en snel mogelijk te lassen, dan is een middag op de hei praten en werken aan waarden, gedrag en cultuur ook een flinke stretch. Aan zijn talenten ligt het zeker niet. Hij snapt cultuur prima en weet wat er nodig is om PRET-beleid nog verder te verankeren in de organisatie.

Initiatief van onderop

Het was een prachtige middag op een mooie plek in het Montfland. We startte met het filmpje van het Indiase jongetje (blijft mijn alltime favorite) die zijn talenten inzet om een klein zetje te geven aan een boom die in de weg ligt. Een uitdaging die veel te groot is voor dit kleine jongetje, maar hij laat zich daardoor niet beperken en ontketent de kracht van de massa. Vanuit de enquete resultaten en geïnspireerd door het filmpje kwamen we samen op een aantal vraagstukken voor Jazo. Met deze vragen gingen we het bos in om, al lopende, met elkaar van gedachten te wisselen. Daaruit ontstonden mooie gesprekken over voorbeeldgedrag, spraakverwarringen en intenties. Een van de bijzondere constateringen die ik graag wil noemen is het voorbeeldgedrag van de directeur. Ik hoor namelijk steeds weer mensen om mij heen zeggen dat als de directeur niet het goede voorbeeld geeft, het toch niets wordt. Of als het niet geïnitieerd wordt vanuit de directie het niet goed is, of zelfs als muiterij wordt gezien. In mijn beleving een smoes om zelf niet in actie te komen. Bij Jazo erkennen de medewerkers dat de directeur het ook niet altijd makkelijk vindt om Positief, Respectvol, Enthousiast en Teamwork te doen. Hij is opgevoed vanuit autoritair leiderschap en dat zit hem in de genen. Wat hem echter enorm veel waardering oplevert, is dat hij dat durft toe te geven, excuses aanbiedt als hij in oud gedrag is vervallen en bereid is om te leren. De medewerkers herkennen en erkennen openlijk zijn goede intenties. Ik ben er van overtuigd dat zonder deze steun vanuit medewerkers de directeur deze kwetsbaarheid en bereidheid tot leren niet of veel minder zou laten zien. Daarnaast geeft de directeur ruimte aan initiatieven van onderop. Niet de directeur, maar Pascal, de hoofdengineering had het initiatief genomen tot de medewerkersenquête en de heisessie. De directeur laat het gebeuren en vertrouwt op de goede intentie.
Boom omduwen Jazo

Missie is de baas

Het is prachtig om te mogen meedoen en mee leren met een bedrijf als Jazo, maar het is ook leerzaam om het zelf te doen. Afgelopen week nam ik samen met een aantal collega’s het initiatief om de professionele talenten van onze collega’s te mobiliseren om meer handen en voeten te geven aan de inhoudelijke missie van de nieuwe Kamer van Koophandel, waar wij volgend jaar onderdeel van zullen zijn. Er zijn veel mensen bezig met die nieuwe organisatie: hoe het moet worden, wat de positionering en de missie moet zijn. Groei is daarin het leidende principe, maar voor mij nog steeds niet duidelijk hoe dat moet worden geïnterpreteerd. Tot nu toe vind ik het als medewerker lastig om de missie scherp te krijgen en te zien en te voelen wat dat betekent voor ons, voor mij. Kan ik mij verbinden aan deze missie? Wil en kan ik mijn talenten hiervoor inzetten? Betekent groei vooral ‘groter en meer’ (meer omzet, meer export, meer producten, …)? In mijn beleving is deze vorm van groei eindig en daarmee geen goede investering in onze economie en maatschappij. Echter, als wij gaan werken aan duurzame circulaire groei, waarbij wij als Nederland vanuit goed voorbeeldgedrag een bijdragen gaan leveren aan nieuwe kennis, technologie en werkwijzen die duurzaam zijn voor mensen en voor Moeder Aarde, dan begin ik te stromen en krijg er zin in.

Rijnlands of Angelsaksisch? Telt de intentie?

Nu terug naar ons initiatief, vanuit onze intentie om onze inhoudelijke kwaliteiten te mobiliseren en aan te bieden aan de nieuwe leiding van de organisatie. Niet als terechtwijzing, niet als muiterij, maar puur vanuit het aanbieden van onze talenten, kennis en ervaring. Niet vanuit het niet-vertrouwen van de talenten van de nieuwe bestuurders, maar vanuit de wetenschap dat de wereld te complex is om door een paar mensen te overzien. We hebben alle talenten en inzichten nodig om samen succes te creëren. Dus waarom wachten met onze talenten aanbieden? Een deel van onze collega’s ziet dat echter anders en haakt af met argumenten als: het is ons niet gevraagd door de nieuwe leiding, dit wordt toch al gedaan of ik ben te druk met mijn doelen van dit jaar. Jammer, ik had ze er graag bij gehad, want hoe meer verschillende talenten, hoe beter het resultaat.

Ik voel de angst, maar ben niet bang

Ik begrijp het ook en respecteer ieders keuze. Ik voel zelf de angst die bij mij opkomt als ik nadenk over de consequenties van mijn eigen gedrag en keuzes. De angst voor mijn eigen positie, voor de afkeuring en afwijzing van anderen, wat als ik straks niet mee mag naar de nieuwe organisatie, per slot van rekening moet een derde van de mensen afvallen.
Maar kan en wil ik zo nog wel werken? In de film ‘de 5 legendes’ zegt het jongetje Jamie heel treffend tegen de Boeman (die symbool staat voor angst) “ik geloof in je, maar ik ben niet bang voor je!”. Ik leer mensen om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun talenten en hun gedrag – geef alleen het beste van jezelf. Stap in je eigen grootsheid. En ik wil dat zelf ook doen, ondanks de angst die ik af en toe ook voel.

Stap in je grootsheid

Ik bied mijn talenten aan om met anderen mensen te werken aan een missie die goed is voor de nieuwe organisatie en de BV Nederland, maar uiteindelijke ook voor deze planeet. Als mijn talenten daar niet gewenst of passend zijn, ga ik op zoek naar een nieuwe speelveld met een duurzame missie waar ik in geloof.
Net als bij de mensen van Jazo, snap ik best, dat ergens voor gaan staan en initiatief nemen spannend is. Het is makkelijker voor anderen om je neer te halen om iets dat je doet, dan om iets dat je nalaat te doen. Toch is het, in mijn beleving, tijd dat we durven staan en initiatief nemen voor waar we in geloven. Voor mij is dat samen gaan voor een mooier Nederland en een betere wereld met ruimte voor iedereen. En als ik soms de verkeerde woorden gebruik om dit uit te drukken (dit is niet mijn grootste talent), dan vraag ik de mensen om mij heen om mij te vergeven voor die fouten, te leren hoe het beter kan en te vertrouwen op mijn intenties.

Ik ben bereid te duwen tegen de boom op de weg, die ons nog tegenhoudt, wie durft er mee te duwen?

Advertenties

De Sociale Innovatie Puzzel (5): stukje 4

Maatschappelijk perspectief

Wij ervaren het als bijzonder om te zien dat er een groeiende kentering is in het maatschappelijk denken. Om ons heen zien en ervaren wij dat de huidige systemen aan alle kanten tegen hun grenzen aanlopen. We zijn nog maar net bekomen van de eerste financiële crisis of de volgende dient zich al weer aan. Deze soms uiterst pijnlijke bewustwording van de grenzen is terug te vinden in diverse sterke en onderbouwde opiniestukken. Erkende grootheden als Michael Porter en Henry Mintzberg, maar zeker ook David Korten laten duidelijke nieuwe denkrichtingen zien, die zich aan de ene kant richten op de manier waarop veel bedrijven zijn georganiseerd en aan de ander kant op de rol van bedrijven in het maatschappelijke systeem; en dan met name de waarde die zij zouden kunnen toevoegen aan de maatschappij als geheel. Het gaat bijvoorbeeld steeds vaker gelukkig niet meer alleen over welvaart, maar ook over welzijn.

Rijnlands versus Angelsaksisch

Een discussie die vaak gevoerd wordt op het vlak van organiseren is die van het Rijnlands organiseren versus het Angelsaksisch organiseren. Een fascinerende presentatie van Jaap Peters laat aan de hand van de metafoor van American Football het verschil duidelijk zien. Het veel socialere Rijnlands kan, door zijn leven naar de geest van de wet (lees intentie), met veel minder command en control toe.

Hans Versnel schrijft in zijn boek ‘Stop de Amerikanen!’ een fraaie uiteenzetting van het feit dat Europese bedrijven per saldo eigenlijk veel betere rendementen draaien, dan het gros van de Anglo-Amerikaanse bedrijven. Shareholders value, waarin de waarde die door bedrijven wordt gegenereerd slechts bij enkelen terecht komt, kent dus duidelijk zijn beperkingen. Met andere woorden anders organiseren en met een duidelijke maatschappelijke betrokkenheid loont.

Stukje 4: Sociaal ondernemerschap

Het laatste stuk van het Sociale Innovatie GroeimodelSociale innovatie stukje 4 gaat over Sociaal Ondernemerschap. Dit gaat over meer dan alleen welvaart en welzijn van de organisatie of het bedrijf zelf en zijn medewerkers. Het gaat ook over welvaart en welzijn voor de maatschappij. Dat kan dichtbij zijn, de directe omgeving van het bedrijf: de wijk, het dorp, het verzorgingshuis in het dorp, maar ook veel groter.

De essentie van Sociaal ondernemerschap wordt mooi verwoordt door sociaal ondernemer Olga Plokhooij: “sociaal ondernemen betekent dat ik mij verbindt aan maatschappelijke doelen.” Voor bedrijven betekent dit energie, tijd en middelen optimaal inzetten om vanuit continuïteit bij te dragen aan maatschappelijke uitdagingen. Of het nu werken is aan alternatieve energie, betere voeding, effectievere en menselijke zorg, betere mobiliteit, een veiliger omgeving, eigenzinnig onderwijs ….

‘Sociaal ondernemers werken vanuit de ambitie om maatschappelijke verandering teweeg te brengen. Op krachtige en innovatieve wijze pakken zij problemen aan in samenlevingen wereldwijd. Financiële winst is niet het primaire doel, maar is wel nodig om maatschappelijke vooruitgang te kunnen boeken. De sociale meerwaarde is de belangrijkste maatstaf van succesvol sociaal ondernemen.’

Belangrijke aspecten in Sociaal ondernemerschap

Balans in geven en ontvangen
Als je in organisatietermen denkt over sociaal ondernemerschap gaat het over het aangaan van nieuwe allianties, waarin meerdere belangen gelijktijdig kunnen worden gediend; een win-win, met daarin ook verschillende soorten partijen. Dus niet twee bedrijven die samen een nieuw product of dienst ontwikkelen, maar bijvoorbeeld een zorginstelling, die samen met bewoners en een bedrijf oplossingen bedenken voor zorgvraagstukken en daar allemaal van meeprofiteren. De ene misschien in minder kosten en meer plezier in het werk, de ander door betere zorg, met meer aandacht voor de mensen en de derde door inkomsten en winst, waarvan alle medewerkers meeprofiteren. Het sociale aspect zit hem in het gevoel van gelijkwaardig van alle mensen in het meewerken en meedelen in de ‘opbrengst’. Het levert voor iedereen meerwaarde en een eerlijke balans tussen geven en ontvangen. Er zijn geen verliezers. Niet bij de mensen die hier een rol bij spelen, maar ook niet daarbuiten. En bij sociaal ondernemen is dat geen toevallige uitkomst, maar een hele bewuste keuze.

De rol van geld
Bij het bewust omgaan met geven en ontvangen is geld niet de enige maatstaf. Geld hoort eigenlijk te staan tegenover waarde. Waarde kan in vele vormen voorkomen, denk aan onderdak, voeding, scholing, een veilige omgeving, maar ook aandacht, rust, relatie. In de afgelopen tijd is geld vaak een op zich zelf staande waarde geworden, daardoor kon er met geld geld gemaakt worden. Maar bij het maken van geld met geld zijn er altijd verliezers. In sociaal ondernemen is geld weer een ruilmiddel voor echte zaken van waarden. Salaris voor het leveren van een bijdrage aan de relevante toegevoegde waarde van het bedrijf. Een prijs voor het leveren van een dienst, zodat het bedrijf door kan gaan deze dienst te leveren aan anderen. Waarden in welvaart én welzijn. Winst en geld worden weer middelen om dit blijvend te realiseren.

Relevante Toegevoegde Waarde
Michael Porter beschrijft dit in The Big Idea als ‘Adding Shared Value’, dus niet zomaar toegevoegde waarde leveren, maar Relevante Toegevoegde Waarde. Toegevoegde waarde die relevant is voor een grotere groep, dan alleen de aandeelhouders van het bedrijf.

Een betere wereld begint bij mijzelf, maar de kracht zit in het collectief. Wij samen! Maar wat hebben wij daarvoor nodig? Ik zie hierin drie belangrijk zaken.
Ten eerste terug ‘naar de kern’. Wat is onze kracht, wat drijft ons (waar zit onze passie) en waar zit onze verbinding (wat kunnen we samen beter dan alleen)?
Ten tweede: welke uitdagingen zien we om ons heen waar we wel wat mee zouden willen doen? En dat combineren: hoe kunnen we onze talenten en passie inzetten voor relevante toegevoegde waarde?
Het derde dat wij nodig hebben zijn kleine en interactieve organisaties. Organisaties waarin transparant en zichtbaar is hoe, met welke talenten en waar relevante toegevoegde waarde wordt geleverd. Klein is nodig om de verbindingen te kunnen herkennen en voeden, interactief om de verbindingen ook actief te gebruiken om meerwaarde te creëren, verbindingen binnen het bedrijf, maar vooral ook met de buitenwereld. Samen met de omgeving/ maatschappij/ consumenten oplossingen bedenken voor onze grote uitdagingen. En vervolgens deze oplossingen vermarkten in binnen-, maar zeker ook in buitenland.

De opstap naar sociaal ondernemerschap

Als je om je heen kijkt zie je al diverse bewegingen en ontwikkelingen richting meer Relevante Toegevoegde Waarde en Sociaal ondernemerschap. Drie veel gebruikte termen hiervan zijn:
• Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO);
• Duurzaam ondernemen;
• Corporate Social Responsibility (CSR).

Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO)
Bij maatschappelijk verantwoord ondernemen gaat het om het vinden van een balans tussen people, planet en profit. Vaak blijkt dat deze balans leidt tot betere resultaten voor zowel het bedrijf als de samenleving. Het bedrijf neemt verantwoordelijkheid voor de (sociale) effecten van bedrijfsactiviteiten op mens, milieu en bedrijfsvoering (de drie P’s: People, Planet, Profit).
Meer info: MVO Nederland

Duurzaam ondernemen
Duurzaam ondernemen is een term die meer gebruikt wordt in het MKB. Duurzaam Ondernemen is bij alle bedrijfsbeslissingen zowel een hoger bedrijfsrendement nastreven, als de kansen benutten voor een beter milieu en meer welzijn van de medewerkers en de maatschappij. Het gaat om activiteiten die een stap verder gaan dan waartoe de wet verplicht; vanuit maatschappelijke betrokkenheid en een toekomstgerichte visie. Niet alleen rekening houden met het hier en nu, maar ook met toekomstige generaties.
Meer info: Duurzaam Ondernemen

Corporate social responsibility (CSR)
Corporate Social Responsibility is een meer Amerikaanse term voor ons MVO. Het doel van CSR is het nemen van verantwoordelijkheid voor de acties van de organisatie en het bewust kiezen voor en positieve toegevoegde waarde voor het omgeving, zijn klanten, de medewerkers, de stakeholders en anderen.

Sociaal ondernemerschap samengevat

Wij hebben deze tekst geleend van QPQ: het Nieuwe ondernemen, omdat we hem wel erg sprekend vonden.
Sociaal ondernemerschap start vanaf de basis, de plek waar het probleem wordt ervaren. De doelen van sociaal ondernemerschap zijn gesteld in termen van sociale verandering, sociale impact en een rechtvaardige verdeling van schaarste. Sociale ondernemingen worden vaak gekenmerkt door een vernieuwende, interdisciplinaire benadering. Sociaal ondernemers hebben vergaand inzicht in de samenleving en een uitzonderlijke visie op de mogelijkheden om daaraan bij te dragen.

Sociaal ondernemers zijn visionairs die door ontwikkeling en innovatie noodzakelijke veranderingen in de samenleving realiseren. Zoals alle ondernemers zijn ze trouw aan hun visie, volhardend in hun missie en zowel creatief als pragmatisch in de uitvoer.
In tegenstelling tot klassieke ondernemers deelt de sociaal ondernemer zijn uitvinding juist met anderen. Dat levert schaalvergroting op en maakt grote voorwaartse sprongen mogelijk.

Vierde puzzelstukje en samenhang

In het volgende en laatste blog van deze serie gaan we in op het hele model en de samenhang tussen de verschillende onderdelen. Wat ons betreft en zoals het in de praktijk ook blijkt zijn de onderdelen van de puzzel allemaal afzonderlijk in te zetten. Echt krachtige organisaties daarentegen zorgen er in onze beleving namelijk voor dat de hele puzzel op elkaar in grijpt. MVO kan bijvoorbeeld niet een buitenkant alleen zijn maar loopt door tot in de ziel van een organisatie. Hierover echter in het laatste blog meer!

Raymond Witvoet en Caroline Rijnbeek