Tagarchief: school

Onder-wijs of Boven-wijs

Als ouder, maar ook als MR-lid op de school van mijn kinderen, blijf ik mij steeds weer verbazen over het gebrek aan ruimte en creativiteit in het onderwijs. Ze doen hun naam wel eer aan Onder-Wijs. Als Nederland willen we het goed doen op de wereld innovatieranglijst, en ondertussen worden scholen in een steeds strakker keurslijf gepropt, met docenten die het alleen overleven als zij regels kunnen volgen. “Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg.” Een beroemde uitdrukking, die zeker voor ons onderwijs telt. Tijd om van Onder-Wijs naar Boven-Wijs te gaan.

Sir Ken Robinson

In een prachtige RSA van Sir Ken Robinson, laat hij mooi zien hoe de wereld verandert, en het onderwijs daarin een belangrijke rol heeft.

Als ik zijn beeld, over waar het naar toe gaat, leg naast het huidige onderwijssysteem, dan begrijpen we allemaal dat dit mis gaat. Maar hoe kan het dan beter?

Finse model

We zijn niet de enige die zich die vraag stelt. De Ieren vragen zich ook af waarom de Finnen het zoveel beter doen. In het onderwijs, maar zeker ook op het gebied van Innovatie. Toeval? Ik geloof er niets van.
De Ieren hebben onderzoek gedaan en belangrijkste bevindingen zijn:
• Onderwijzer worden is een zeer gerespecteerd beroep, net als arts en jurist. Je moet er ook een Mastersopleiding voor hebben gevolgd. Gevolg is dat er meer mensen onderwijzer willen worden, dan worden aangenomen. Resultaat: getalenteerde en gemotiveerde onderwijzers. Alleen de beste worden aangenomen.
• Er zijn geen inspecties en landelijke meetlatten. Onderwijzers doen vanuit intrinsieke motivatie hun beste om het beste uit de kinderen te halen. En spreken de kinderen ook aan op intrinsieke motivatie, in plaats van een extrinsieke. Resultaat: hoogtes scores in de wereld op 15 jarige leeftijd.
• Kinderen gaan pas vanaf 7 jaar naar school, daarvoor is er wel een soort kleuterschool, maar echt leren begint pas later. Toch blijken deze kinderen op 15 jarige leeftijd het hoogste te scoren op taal en rekenen in de wereld. Hoe zo dus nog jonger naar school en kleuter-CITOs?

Kinderburnout

In een filmpje van Achmea wordt aandacht gevraagd voor het probleem van Kinder Burnout. ADHD, ADD, autisme, burnout! Wat doen wij onze kinderen toch aan?
In het filmpje komt Ingrid Stoop aan het woord. Zij is bedenker van de Matrixmethode. Een prachtige manier om kinderen te leren leren. Ik heb zelf de training gevolgd en uitgeprobeerd om mijn eigen kinderen. De aanpak gaat uit van een simpel en krachtig idee: laat kinderen zelf ontdekken hoe hun hoofd werkt en hoe zij die optimaal kunnen gebruiken. In deze methode leer je hoe je het kind kunt helpen door de juiste vragen te stellen en het kind mee te nemen op zijn eigen ontdekkingsreis in zijn hoofd. Mijn oudste dochter heeft er bijvoorbeeld veel baat bij gehad bij spelling.
In het filmpje van Sir Ken Robinson laat hij op de kaart van de Verenigde Staten goed zien hoe ADHD erger lijkt als je meer naar het Oosten reist. Zou het aan de kinderen liggen of aan hun omgeving?

De oplossing is zo simpel

Van Onder-wijs naar Boven-Wijs. Laten we stoppen met alle prestaties én controles op prestaties in het onderwijs. Geef kinderen weer een omgeving waarin zij, met wat begeleiding van intrinsiek gemotiveerde docenten, zelf kunnen ontdekken hoe zij optimaal kunnen leren. Focus dus op het proces van leren en niet op het resultaat. En laten we de kinderen eens het vertrouwen geven dat zij voor een groot deel zelf kunnen bepalen wat zij nodig hebben. De Finnen laten zien dat je dan tot de besten van de wereld kunt behoren, in het onderwijs, maar ook op het gebied van innovatie.

Kinderen leren vanzelf

Gelukkig zijn er al kleine voorbeelden die dit ook bewijzen: kijk maar naar de school voor Natuurlijk Leren in Renkum. Ook daar laten ze zien dat je met focus op het proces van leren, je hoge resultaten kunt halen.
Morgen maar we kijken hoe ik in onze MR een steentje kan bijdrage aan meer ruimte voor onderwijzers om hun intrinsieke motivatie en passie te gebruiken. En aan meer ruimte voor kinderen om hun eigen leerroute te vinden vanuit hun eigen passie en motivatie. En wie weet hebben we dan straks geen ADHD, autisme en kinderburnout meer nodig omdat kinderen leidend worden in plaats van structuren en landelijke meetlatten en prestaties.

Heb jij het lef om anders te denken en te doen? Ik doe met je mee!

Vooronderstelling: Zo hoort het!

We hebben ze allemaal: vooronderstellingen en overtuigingen. Ze helpen ons om de wereld snel te doorzien en niet overal over na te hoeven denken. Als ik een volwassene op de fiets links af zien slaan ga ik er ‘automatisch’ vanuit dat hij of zij netjes de buitenbocht neemt. Als ik een scholier dit zie doen, hou ik rekening met iemand die de bocht af snijdt en ben ik ‘automatisch’ wat meer op mijn hoede. Heel handig, zoals je ziet. Maar in sommige gevallen werkt het juist averechts.

Communicatie vanuit vooronderstellingen

Afgelopen week had ik overleg over de ontwikkeling van mijn dochter op school in het kader van haar rugzakje. Dat doen we met haar juf en een externe begeleider. Een samenwerking die enigszins opgedrongen is, want wij hebben geen invloed op de keuze van de externe begeleiding. 4 jaar lang hebben we een fijne begeleider gehad die steeds probeerde zo open en positief mogelijk met ons mee te denken. Maar helaas worden ook dit soort organisaties regelmatig gereorganiseerd, waardoor we te maken kregen met een nieuwe begeleider. Jammer, maar zo gaat het.
Inmiddels is de nieuwe begeleider een paar maanden bezig, en wij hebben elkaar nu voor de tweede keer ontmoet. De begeleider is tussendoor ook nog twee keer in de klas geweest om onze dochter te ‘observeren’. Tijdens ons gesprek merkte ik dat ik steeds meer in mijn emotie schoot, mij niet begrepen voelde en niet meer goed wist wat ik met het gesprek aan moest. De begeleider sprak in termen als ‘kinderen zoals zij’, ‘zo gaat dat nu eenmaal’, ‘zo hoort dat’, ‘zo moet het’. Op mijn vragen als “Wat is het alternatief?”, “Hoe zou dit nog anders kunnen?” en “Waarom is dit zo belangrijk voor haar?” kreeg ik geen echt antwoord waar ik iets mee kon.
Het gevolg was dat ik steeds meer in de emotie schoot en besloot maar niet meer te reageren, om een uitbarsting te voorkomen. Ik weet dat ik niet moet gaan overtuigen, maar vragen blijven stellen. Ik merk alleen dat ik dat vreselijk moeilijk vind als het over mijn eigen kind gaat. Uiteindelijk heb ik aangegeven ter plekke geen beslissing te willen nemen, wat de begeleider eigenlijk wilde, en heb aangegeven het nog te willen overdenken en overleggen.

Waarden en uniciteit

Nu achteraf zie ik pas echt wat er gebeurde. Deze begeleider heeft mijn dochter na een paar keer gezien te hebben in een hokje gestopt en redeneert nu vanuit dat hokje: zo doen deze kinderen, zo moet je er mee omgaan, en dat zijn de perspectieven. Iets waar ik inmiddels een behoorlijke allergie voor heb ontwikkeld. Er komen oordelen op grond van vooronderstellingen op tafel als: “Zij is niet instaat om op zichzelf te reflecteren, dus moeten jullie haar strak aan regels houden”, “Omdat zij geen projecttaken kan, zal zij ook geen spreekbeurten en boekbesprekingen kunnen doen. Zij is niet instaat om hoofd- en bijzaken van elkaar te scheiden en oorzaak en gevolg te begrijpen”. Gelukkig sprong toen haar juf in de bres voor mijn dochter, want als ze iets goed kan zijn het spreekbeurten en boekbesprekingen. Volgens mij wordt zij later schrijfster…. ;o) Dank je wel Silvia, ga zo door!
Maar wat er ook speelde, zie ik nu, is dat zij uit gaat van wat zij belangrijk vindt voor ‘deze kinderen’. Zij gaat uit van een ander set van waarden. En dit is nu precies waardoor ik in de emotie en mijn allergie schiet. Natuurlijk komen er zaken overeen met ‘deze kinderen’ en kunnen we die gebruiken om van te leren. Maar er zijn ook zaken echt anders. En misschien ben ík wel gewoon anders, wil ik andere dingen voor mijn kind dan veel andere ouders, wie zal het zeggen. Ik vind het belangrijk dat er een goede en veilige relatie is tussen mijn kind en haar juf, en daarvoor is strak de regels handhaven en consequent zijn niet in alle gevallen de beste route. En ik weet dat mijn dochter dat ook prima aan kan. Ik vind het ook belangrijk dat mijn kind zich mag ontwikkelen in de zaken waar zij goed in is en vooral ook blij van wordt, dan maar met een wat mindere motoriek en een minder goede lichaamshouding. Ik vind het belangrijk dat mijn kind zich geaccepteerd voelt in de groep, ondanks dat zij anders is. En ik vind het belangrijk dat er gedacht wordt vanuit mogelijkheden. Mijn dochter heeft namelijk al een heel aantal keer bewezen dat zij ineens toch een grote sprong kan maken, die je dan allang niet meer verwacht. Maar op tijdens zo’n gesprek raakt het mij zo enorm, dat het mij niet lukt om dit op een rustige en heldere manier over te brengen. Ik heb nog steeds veel te leren.

Onze kanjer

Gisteren in de auto hadden wij een liedje op staan van Kinderen voor Kinderen over ‘met één been op de stoep en één been in de goot’. Het liedje gaat over kinderen die een routine hebben en daar niet van af kunnen of willen wijken. En onze dochter zij, out-of-the-blue’, ‘dat heb ik soms ook, dat ik iets op een bepaalde manier moet doen’. Hoezo kunnen ‘deze kinderen’ niet op zichzelf reflecteren?

Juist doen wat niet hoort, is soms verrassend mooi!

Natuurlijk leren

Gisteren een bijzondere ontmoeting met een mooie mens op een indrukwekkende plek. Ik mocht kennis maken met Maaike van Mourik van de Vallei (dank je wel, Eliane). Een basisschool voor Natuurlijk leren in Renkum. Mijn eerste indruk was, zoals denk ik bij de meesten die daar binnenkomen: is dit een school??????

Ik krijg een rondleiding door Maaike. De school beslaat een aantal verschillende ruimtes, waar kinderen in en uit lopen. Een ruimte met een podium en een hele toneelopstelling inclusief licht en geluid. De stroboscoop staat aan en er zijn een paar kinderen aan het verstoppertje spelen. Een ruimte met een gezellige leeftafel en daarachter een keukentje waar het een drukte van belang is. Op een verhoging zijn een aantal kinderen bezig achter de computer. In de volgende ruimte is een meisje bezig met origami. In de stilteruimte zijn twee kinderen onder begeleiding bezig met een werkje, maar ik kan niet zien wat ze doen. Op het buitenterrein staan verschillende bouwsels en er is een jongen bezig die een hut wil gaan bouwen. De eerste indruk: geen klaslokalen, geen structuur, maar wel erg gezellig.

Vervolgens gaan wij in gesprek en vertelt Maaike dat dit ook precies haar probleem is. Veel mensen die horen van deze school hebben het gevoel dat het vooral ongestructureerd en gezellig is, maar vragen zich af of dit wel een goede leeromgeving voor hun kinderen is. Maar schijn bedriegt. Hoewel het rommelig en ongestructureerd lijkt, zit er heel veel structuur in de school. De basisstructuur van de school zijn de 15 leerlijnen die kinderen moeten doorlopen om klaar te zijn voor de middelbare school. Maaike heeft speciaal voor haar school een leerlingvolgsysteem ontwikkeld, waarmee kinderen, hun ouders en de onderwijzers de ontwikkeling van het kind op alle leerlijnen kan volgen. Kinderen kunnen zelf zien of zij op bepaalde onderdelen voorlopen of achterblijven op leeftijdsgenoten. Elk kind heeft een eigen mentor met wie zij hun voortgang regelmatig bespreken. Het systeem is via internet toegankelijk en dus ook voor ouders ten alle tijden te volgen. Dit zou ik ook wel willen! Dit is ook de reden waarom de schoolinspectie deze school ook gewoon heeft goedgekeurd als publieke school en er dus ook gewoon schoolbudget is van de overheid voor de 38 leerlingen. Verder zijn er een heleboel regels, die de leerlingen samen met de onderwijzers maken om het leefbaar te houden.

En hoe zit het met de aansluiting naar de middelbare school, wil ik weten. Er zijn inmiddels een aantal kinderen doorgestroomd naar de middelbare school, allemaal naar de Havo en het VWO. Kinderen mogen deelnemen aan de Cito van groep 8, om daarmee de overgang naar de middelbare school te vereenvoudigen, maar het hoeft niet.

Tijdens het gesprek komen er twee kinderen binnen (ik schat een jaar of 7-8) die graag naar de bloemenwinkel willen gaan om plantjes en zaadjes te gaan kopen. Ze willen, omdat het mooi weer is, een tuintje beginnen. Alle kinderen hebben een klein eigen budget dat zij mogen besteden aan zaken die zij denken nodig te hebben, als het maar voor school is. Ze vragen of daar geld voor is, en Maaike zegt dat ze maar in hun eigen schriftje moeten kijken of zij nog persoonlijk budget hebben. Zo niet dan moeten ze maar een plan bedenken om het te regelen.
Vervolgens vertelt Maaike dat zij zo ook hun toneelruimte hebben ingericht. Een aantal kinderen wilden graag een podium en apparatuur om op te treden. Maaike wist dat de gemeente hiervoor wel een budget had en zei tegen de kinderen dat ze dat konden aanvragen. De kinderen hebben zelf dat budget aangevraagd, gekregen en vervolgens uitgegeven aan een mooi theater. Wat heb je daar al niet voor vaardigheden voor nodig?

Deze kinderen leren naast de vereiste 15 leerlijnen vooral ook samenwerken, plannen maken, discussiëren en realiseren. Allemaal ondernemers in de dop, lijkt mij. En niet echt vreemd, want veel van de ouders die hun kinderen op deze school brengen zijn zelf ook ondernemer. Een echte school voor de ondernemers en ondernemende werknemers van morgen!

Ik wou dat ik weer kind was, dan ging ik lekker naar de Vallei!