Tagarchief: sociaal innoveren

Wat is er innovatief aan Sociale Innovatie?

Ja hoor, en daar was hij weer: de vraag wat er nu zo innovatief is aan sociale innovatie. De critici roepen direct “is het niet gewoon oude wijn in nieuwe zakken?”. Misschien, maar misschien ook niet. Natuurlijk roepen we al jaren ‘dat de mensen ons belangrijkste kapitaal zijn in het bedrijf’. Maar handelen we daar dan ook naar? Ik ervaar nog te vaak dat dit een sociaal wenselijk antwoord is, en als puntje bij paaltje komt gaan economische belangen vaak voor op maatschappelijke en welzijnsbelangen.

Retro innovatie

Wat is er zo innovatief aan Sociale innovatie? Is dit eigenlijk wel een juiste vraag? Doet het er toe of het innovatie is of oude wijn in nieuwe zakken? Is niet elke innovatie een soort Retro innovatie? Een stukje oude wijn, gecombineerd met een beetje nieuw (nieuw materiaal, nieuwe combinatie, nieuw inzicht). De trainees van het NCSI hebben hier een prachtig boek over geschreven. Dit is zeker het lezen waard.

De menselijke maat

Het werkelijk innovatieve van Sociale innovatie is in mijn beleving “het beste uit mensen halen” gecombineerd met een ambitie waarin welvaart in balans is met welzijn. De eerste paradigma shift zit hem in het woord ‘mensen’, in plaats van ‘werkgevers en werknemers’. Het besef dat er in organisaties mensen werken die veel meer zijn dan alleen maar werknemer of procesoperator. Ze zijn mensen met eigen passies, een thuisfront, dromen en ambities. In de juiste omgeving (het speelveld) kunnen zij hun talenten, aandacht en energie bijdragen aan het collectief succes, en daarvoor een beloning ontvangen die in balans is met hun bijdrage. Te socialistisch? Dat denk ik niet. En bedrijven die het al doen bewijzen het in deze tijd van crisis. Zie bijvoorbeeld de Slimste bedrijven van NL die afgelopen jaar 10 tot 40% weten te groeien. En degenen die meer bijdragen in tijd, energie, of risico, mogen best meer verdienen. Maar laten we ook met elkaar beseffen dat wij allemaal onze talenten hebben ontvangen, zonder er ooit voor te hoeven betalen. We betalen voor het ontwikkelen van onze talenten en verdienen door onze talenten ‘te gelde’ te maken. Maar waarom worden nog steeds vakmensen vaak slechter betaalt dan managers, terwijl als je eerlijk kijkt naar de toegevoegde waarde van beiden op economische, sociaal en maatschappelijk vlak, de vakmens vaak meer bijdraagt. Mag de manager beter betaalt worden als vooral zijn onderhandelingsvaardigheden beter zijn dan die van de ICT-er? Klopt dit wel?

Sociale innovatie of sociaal innoveren

De werkelijke innovatie zit hem in het waarmaken. Sociale innovatie gaat over het toepassen van nieuwe/andere principes, nieuwe spelregels en begint met een stuk bewustwording. En daarom is misschien de term Sociale innovatie ook misleidend. Sociale innovatie is niet een actie of een methodiek, die je doorvoert en vervolgens weer overgaat tot de orde van de dag. Sociale innovatie is een proces, dat niet meer stopt en onomkeerbaar is. Als je deze route bent ingeslagen kun je niet meer terug. Sociaal innoveren is daarom misschien een betere term.
Sociaal innoveren gaat over mensen leidend maken boven systemen, diversiteit tot waarde maken, in plaats van alleen maar tot last. Sociaal innoveren is een beweging die van binnenuit gestuurd wordt, vanuit de passie en energie van mensen en van daaruit resulteert in betere resultaten en waarde. En daar vervolgens ook samen van profiteren.

Gewoon doen

Afgelopen vrijdag mocht ik samen met collega Anke Wiersma met een groep leidinggevenden in een gerenommeerd MKB bedrijf aan de slag om te kijken of ze de stap naar sociaal innoveren durven maken en welke andere/ nieuwe spelregels er dan nodig zijn. Maar voordat we ze om commitment vroegen hebben we aandacht geschonken aan het verleden (retro innovatie). Waarom staan we waar we nu staan? Wat hebben we goed gedaan en willen we meenemen naar de toekomst? Wat willen we loslaten? Zo’n moment van terugkijken, erkennen en waarderen van het verleden blijkt toch steeds weer een hele belangrijke stap in het proces naar een nieuwe toekomst. Dit lijkt evident, maar is in veel bedrijven erg innovatief durf ik te stellen! Van dit bedrijf (mag nu de naam nog niet noemen) gaan jullie zeker nog meer horen, want volgens mij worden zij Slimste bedrijf van NL 2013!

Ga je mee Sociale innovatie waarmaken?

Advertenties

Sociaal innoveren: mijn favoriete gereedschappen

Zoals beloofd in een vorige blog, wil ik ook de kaders en modellen die ik veel gebruik bij sociaal innoveren met jullie delen. Er zijn natuurlijk nog veel meer modellen, maar dit zijn mijn favorieten.

Model Logische niveaus

Mijn echte ‘lijf-model’ is het ‘Model van de Logische Niveaus’ van Gregory Bateson en doorontwikkeld door Robert Dilts. Het model geeft de logische niveaus van leren, veranderen en denken weer, in 6 niveaus die met elkaar in verbinding staan: omgeving/resultaat, gedrag, competenties/vaardigheden, waarden, identiteit en zingeving. De belangrijke beweging in het model is het op één lijn krijgen van de 6 niveaus. Als deze met elkaar in lijn lopen, is er beweging; beweging naar binnen (leren) en naar buiten (implementeren en manifesteren). Dan komen zaken op een natuurlijke manier in verandering en leren we snel en makkelijk. Als een veranderingsproces stokt of stroef loopt helpt het mij om te ontdekken tussen welke niveaus er frictie is. Die vraag ik uit, door de vragen te stellen die horen bij de verschillende niveaus.

Niveau Vragen
Zingeving Waartoe? Wat is mijn missie/droom? Wat is onze ambitie?
Identiteit Wie? Wie ben ik? Wie zijn wij?
Waarden en overtuigingen Waarom? Met welke bedoeling? Wat is belangrijk? Waar ben ik bereid tijd, geld en energie in te steken?
Vaardigheden Wat kan ik? Hoe doe ik het?
Gedrag Wat doe ik? Wat zeg ik?
Omgeving Waar? Wanneer? Wat is het resultaat?

Veranderingen op een lager niveau kunnen leiden tot veranderingen op een hoger niveau. Vooral als je volhard. Dit proces noemen we leren. Veranderingen op een hoger niveau zullen altijd leiden tot effecten op lagere niveaus. Dit proces noemen we implementeren. Hoe hoger in het model er dus een verandering plaats vindt, hoe groter de impact op het gehele systeem. Samen met een collega hebben we dit verder uitgewerkt in een artikel over het Probleemverkenningsmodel, zoals wij dat destijds hadden genoemd, waarin we ook toelichten hoe we het toepassen.

Gung Ho

Het meest waardevolle boekje dat ik ooit kreeg kwam van ‘de dames van Firens’: Iris en Fenneke. Het boek heet Gung Ho en is opgeschreven door Kenneth Blanchard, bekend van o.a. situationeel leidinggeven. Het verhaal gaat over een echt gebeurde case bij een bedrijf dat succesvol sociaal innoveert door de principes van drie dieren toe te passen:
• De focus van de Eekhoorn
• De intrinsieke motivatie en het speelveld van de Bever
• Het aanmoedigen van de Gans
Ik heb al meerdere blogs geschreven over deze prachtige metafoor en merk dat ik in de processen bij bedrijven steeds weer teruggrijp naar deze kapstok: focus op Relevante Toegevoegde waarde (waartoe, waar vanuit en waarom), het speelveld met daarin vrijheid én eigen verantwoordelijkheid (wat is de ruimte wat kunnen we) en aan de slag met aandacht op wat goed gaat (‘wat aandacht krijgt groeit’).

H.O.P.E. model

Kort geleden kreeg ik van een collega het H.O.P.E. model van Frans Bergmans. Daarin legt hij een relatie tussen de drie P’s van MVO: people, planet, profit, en activiteiten om waarde te creëren; de basis van ondernemen. Dit is wat mij betreft een verdere invulling van de Logische Niveaus naar een bedrijfsmodel. In de Oorsprong (hart/voelen) zitten Zingeving, Identiteit en Waarden: het waarom. In de Organisatie (hoofd/denken) zitten de Vaardigheden en Competenties: het hoe. In de Operatie (hand/doen) zitten Gedrag en Omgeving: het wat. Hiermee is het ook direct de invulling van de Why, How and What van Simon Sinec (zie blog over Spelregels voor Sociaal Innoveren).

Fundamentele menselijke behoeften

Sociaal innoveren heeft alles te maken met mensen. Max Neef schreef in 1987 het boek “Human Scale Development” waarin hij laat zien dat mensen 9 basisbehoeften hebben waarin zij proberen te voorzien: voortbestaan (subsistence), bescherming (protection), liefde/genegenheid (affection), begrip (understanding), deelname (participation), ontspannen/nietsdoen (idleness), iets tot stand brengen (creation), identiteit (identity) en vrijheid (freedom). Anders dan de Pyramide van Maslow, is Neef van mening dat er geen absolute hiërarchie in deze behoeften zit. Wel laat hij zien dat mensen het meest in beweging, en dus in verandering komen als het de kwaliteit van hun leven verbetert. Door in verandering te kijken welke behoefte kwalitatief verbetert kunnen worden ontstaan meer mogelijkheden om mensen in beweging te krijgen en ze daarvoor te belonen, dan alleen in geld of positie.

Probeer het uit, speel ermee en geniet ervan!

Spelregels voor sociale innoveren

Aflopen week weer een paar mooie gesprekken gehad met ondernemers en met twee onderzoekers over Sociale innovatie. De ondernemers vanuit eigen, concrete vraagstukken en dilemma’s, de onderzoekers vanuit een wetenschappelijk vraagstuk, in dit geval: Het Nieuwe Werken en conflicthantering. Deze gesprekken deden mij inzien dat ik een aantal specifieke, misschien wel eigen, vooronderstellingen en principes (lees: spelregels) heb die ik inzet om sociaal te innoveren, voor zelf en bij ondernemers. Ik wil ze graag delen in de hoop dat anderen hier misschien ook iets mee kunnen of mensen nog aanvullingen hebben die voor mij weer waardevol zijn.

Sociale innovatie is een levenswijze

Sociale Innovatie is geen truc of marketing boodschap. Het is niet iets wat je eens even laat zien, om je medewerkers weer gemotiveerd te krijgen, of goede sier te maken bij klanten. Sociale innovatie is een keuze die alleen geloofwaardig is als je het compleet probeert te leven. Sociale innovatie begint namelijk bij jezelf en je eigen gedrag. Je kunt niet van anderen verwachten dat zijn sociaal innoveren als je het zelf niet doet. Sociaal innoveren is namelijk best vermoeiend en vaak lastig. Je zult je bewust moeten worden van je eigen patronen, ze toetsen aan de kern van Sociale Innovatie*, voorbeeldgedrag laten zien, en dit volhouden tot je onbewust bekwaam bent. Je kunt niet van een ander verwachten dat hij dit doet, als je zelf niet steeds weer ervaart hoe het is.

* voor mij is de kern van sociaal innoveren: “mensen, en dus ook jezelf, in zetten op talenten om te kunnen bijdragen aan een mooiere wereld voor ons allen”

Je kunt de ander niet veranderen

Voorleven is het nieuwe overtuigen. Alleen door zelf het goede voorbeeld te geven, kun je anderen inspireren om ook hun gedrag aan te passen. Je kunt tenslotte de ander niet veranderen. Consequent en aanhoudend voorbeeldig gedrag leidt tot een basis van voorspelbaarheid en daardoor veiligheid. Als wij ons veilig voelen, staan we veel meer open om te leren. Van hieruit kan vertrouwen en respect groeien die nodig is om anderen mee te krijgen in een beweging. Uiteraard gaat dit proces sneller als de ondernemer of de leidinggevenden degenen zijn die dit voorbeeldige gedrag laten zien. Toch is dit niet noodzakelijk. Als medewerker kun je ook je baas niet veranderen. Ook voor de medewerker geldt: geef zichtbaar en bewust het goede voorbeeld en houd dit vol.

Bewust van jezelf en de ander

Een belangrijk element in sociaal innoveren is bewust-zijn: bewust van jezelf, je talenten, je gedrag en je denkpatronen, maar ook bewust van de interactie tussen jezelf en de ander. In NLP heb ik geleerd: ‘de betekenis van je communicatie is de reactie die je oproept”. Dit legt alle verantwoordelijkheid van jouw communicatie bij jezelf. Dit is niet altijd makkelijk, maar geeft je wel de grootste hefboom tot verandering (want je kunt nog steeds de ander niet veranderen). Bewust-zijn is heel mooi, maar ook best lastig en vermoeiend. Het is een continu proces van feedback herkennen, analyseren en verwerken.

The Golden circle: why, how, what

Een principe die ik steeds vaker toepas, is de Golden Circle van Simon Sinek. Sociaal innoveren is een langdurig proces, en volgens mij effectief en duurzaam als je samen werkt en verbindt vanuit de Why. De Why staat voor het hart: waarom doe je wat je doet, waarom kom je elke dag weer met plezier uit je bed, waar wil je vanuit je hart aan bijdragen, waarom wil je werken en leven op een sociaal innovatieve wijze? Hier gaat het over ambitie, passie, missie en waarden. Van daaruit kun je voor jezelf en met elkaar bepalen hoe je zaken dan doet en organiseert: de How. Het speelveld, de faciliterende systemen, de strategie en de doelen. En wat je dan uiteindelijk gaat doen en veranderen: de What.

Systemisch werken

Afgelopen periode heb ik een prachtige basisopleiding Systemisch werken mogen volgen en heb daarbij de basisprincipes van systemisch werk geleerd. Ik ben mij nog heel bewust aan het bekwamen, met vallen en opstaan, maar merk dat deze principes mij goed helpen om te zien waar de beweging en de kansen liggen om sociaal te innoveren. De principes zijn: Erkennen wat er is, erbij horen, ordening/je eigen (juiste) plek en balans tussen geven en nemen. Sociaal innoveren doe je met elkaar, in organisaties, in teams, in systemen, en ik merk dat ik deze 4 principes als leidraad gebruik om te ontdekken wat er nodig is in een systeem en/of voor een individu in het systeem. Door te erkennen wat er is, verliezen we geen energie meer aan zaken die buiten onze cirkel van invloed liggen (zoals Steven Covey beschrijft). We werken vanuit de kansen die er dan zijn. Door mensen het gevoel te geven dat ze erbij horen, verliezen we geen energie aan ego-spelletjes van in- en uitsluiten. We richten onze focus op ieders schoonheid en waarde, op gelijkheid in eigenheid. Door te werken vanuit ordening en ieders eigen plek, verliezen we geen energie aan positie-spelletjes en activiteiten die niet bij ons horen of aansluiten op onze talenten. We focussen op het werk zo organiseren dat iedereen zo veel mogelijk vanuit talenten kan bijdragen. Werken voelt dan als spelen, en dit brengt plezier. En dat is toch wat we willen? Ik wel: Iedereen Elke Dag Plezier.

Ik geloof dat dit de belangrijkste spelregels zijn die ik op dit moment gebruik. Daarnaast heb ik nog een paar favoriete modellen, maar daarover volgende blog meer.

Speel, leer, geniet en deel!