Tagarchief: transformatie

2013: Welkom in de Nieuwe Tijd

21 december 2012

IMG_0459Er is iets wezenlijks veranderd in de afgelopen tijd. We zijn, zoals voorspeld door de Maya’s, door de magische grens van 21 december 2012 gebroken en zijn de Nieuwe Tijd ingestapt. De Inka’s geloven dat wij van bewustzijnsniveau 3, wat ging over tegenstellingen: goed en kwaad, zwart en wit, mooi en lelijk, man en vrouw; zijn overgegaan naar bewustzijnsniveau 4, wat gaat over integratie, samenwerken, balans, eenheid en heelheid. Maar wat betekent dat eigenlijk? En vooral hoe kunnen wíj daar iets mee?

Van achteruit naar vooruit

Elvira van Rijn verwoordt het mooi: voor 21 december 2012 moesten we het verleden verwerken, werken aan belemmeringen in onszelf, ze onderzoeken en ons er doorheen worstelen om vrijer en liefdevoller te kunnen zijn en een mooiere wereld te bereiken, om steeds meer heel te worden. Dat hoeft nu niet meer. Nu hoeven we alleen nog de toekomst te dromen en ons te bevrijden van belemmeringen. Loslaten en er niet meer in blijven rondhangen. Toegegeven, ook het loslaten van belemmeringen kan even pijn doen of naar voelen, maar het is een stuk makkelijker. Je hoeft niet meer te weten wat de belemmeringen waren, je hoeft ze alleen nog los te durven laten.

Kinderlijk eenvoudig

Kinderen begrijpen die vaak beter dan wijzelf, zo ondervond ik vanmiddag weer. Mijn dochter kon op de tafel bij de Craniosacraal therapeut in een moordend tempo de belemmeringen uit haar laten stromen en voor het eerst naar haar gevoel in haar buik. Waar ze vorig jaar nog lag te vechten op de tafel, waardoor ik soms letterlijk op haar moest liggen om haar op tafel te houden, stroomde zij deze, en vorige keer (ook in 2013) als vanzelf ‘leeg’. Nu was mijn lichaam de grootste belemmering, omdat ik de energie en trillingen niet snel genoeg kon afvoeren. Ik kreeg gevoelloze armen en benen en had echt even nodig om na de sessie alles los te laten.

Dromen van bestemming

De drie vragen die er nu nog toe doen zijn:
• Waar sta je nu?
• Waar wil je heen? Wat is je bestemming?
• En wat heb je nodig?
De verandering die hier in zit is, in mijn beleving, dat we voorheen worstelden om op een volgend doel (een doel, een resultaat) te komen, als een pijl naar een doel. We moesten bijvoorbeeld x producten verkopen om de geprognotiseerde winst te halen. Dat betekende hard werken aan verkoopacties en deals met klanten om dit te realiseren.
Nu mogen we precies andersom aan de slag. We gaan nu vanuit ons huidige punt verder, naar een door ons gekozen bestemming. Wat mij betreft naar een wereld van overvloed en liefde. Dit is geen vaststaand punt en zullen we misschien wel nooit volledig bereiken. Maar dat is ook niet erg. We zijn op weg vanuit een punt naar voren. We kijken nu welke talenten we in onszelf kunnen gebruiken om samen toegevoegde waarde te leveren. En misschien doen we dat nog steeds door het verkopen van dezelfde producten, als dat is waarmee we relevante toegevoegde waarde leveren aan onze klanten en als dat kan met de talenten die we bezitten. Het enige verschil zit hem er dus in dat we weten welke relevante toegevoegde waarde onze producten hebben voor onze bestemming. Of dit nu een menselijkere zorg is, beter onderwijs, een schone stad of gezond eten. Vanuit het geloof in die toegevoegde waarde willen we onze talenten met passie en compassie inzetten om onze producten en diensten bij de mensen te brengen voor wie dit bijdraagt aan een mooiere wereld.

Omgaan met de verschuivende horizon

Gisteren hadden we een ontmoeting met 8 van de 12 slimste bedrijven van Nederland. Zij proberen al steeds meer te werken vanuit relevante toegevoegde waarde en de mensen centraal in het proces om dit te realiseren. Daarin was mooi te ervaren hoe de omkering waar we nu in zitten ook best even wennen is. Het puntje op de horizon is onbereikbaar en verschuift steeds weer. Zoals collega Anke zegt: “bewustwording is een bitch”. Als je eenmaal deze route begint te volgen, stopt het namelijk niet meer. Je bent nooit klaar en bereikt nooit het eindpunt. De bedrijven zijn een bewustwordingsproces ingestapt, die wij als ‘slim’ hebben betiteld, maar waarvan ze nu voelen dat het steeds weer ‘slimmer kan’. Letterlijk zeiden twee ondernemers gisteren “ik weet eigenlijk niet waarom wij Slimste bedrijf zijn, er is nog zoveel beter te doen. We zijn er nog lang niet.” Toch zijn dit de bedrijven waar we willen werken. Bedrijven waar ieder mens telt, ieder mens mee mag doen, en ze samen op ontdekkingsreis zijn en blijven om te kijken hoe het nog ‘slimmer kan’.
Slimste bedrijven 2012
Laat je inspireren door deze slimme ondernemers op: het MKB Krachtcentrale kanaal op Vimeo Prachtige verhalen van 12 bedrijven die Slim op weg zijn in een Nieuwe Tijd.

Welkom in de Nieuwe Tijd!

Als je meer wilt lezen over 21 december 2012 kijk dan eens op: Het Geheim achter Geluk

Energiedag met een dubbele bodem

Voor wie het nog niet heeft meegekregen: onze Energiedag, ‘energie voor ondernemers in een veranderende wereld’ is inmiddels geweest op 3 november. Een dag in het teken van Sociale Innovatie in het MKB. De sfeerimpressie, gemaakt door Alain Baars, geeft een mooi overzicht en een beeld van de dag.

Tegenstellingen in de voorbereidingen

Voor mij was de Energiedag een dag met grote tegenstellingen. Al in de voorbereiding hadden we prachtige, maar ook enorm stressvolle momenten. Momenten van enorme flow en verbondenheid, en momenten van irritaties, intolerantie en strijd. Deels door de enorme uitdagingen die we op ons pad kregen als team (zie mijn vorige blog), maar ook doordat wij, in mijn beleving, onvoldoende tijd namen om aan de verbinding en het proces van samenwerking te werken. Ik dacht dat we deze derde Energiedag wel even zouden neerzetten. Iedereen was druk met zijn eigen stukje, en probeerde zijn of haar resultaat te maximaliseren, ik zeker ook, maar daardoor zaten we misschien wel te weinig bij elkaar om gewoon te dimdammen over allerlei aspecten en beslissingen. Het lijkt vaak verloren tijd, “moeten we nu alweer vergaderen?”. En dat moeten we misschien ook niet meer: vergaderen. Maar het is wel belangrijk om een bepaalde hoeveelheid tijd samen door te brengen en verbinding te zoeken als je samen iets goeds wilt neerzetten. Ik besef nu dat wij, als wij bij elkaar zitten, ook vaak discussiëren in plaats van in dialoog zijn. Ik mis zelf de vaardigheid van dialoog. Grappig, omdat wij voor het derde jaar op rij op de Energiedag een workshop hebben over Dynamische Consensus, Socratische kringmethode en Kgotla. Tijd om mij daar maar eens verder in te verdiepen en vooral mij eigen te maken.

Tegenstellingen in de Energiedag

Ook op de Energiedag zal ervoer ik grote tegenstellingen. Voor mij werd op een aantal momenten heel zichtbaar hoe groot de kloof is tussen de oude economie en de nieuwe economie die zich aan het ontvouwen is.

Ik zag dat in de sprekers: de tegenstelling tussen het verhaal van de parkmanager van het Industriepark, gebaseerd op het belang van vastgoed, tegenover sociaal ondernemer Olga Plokhooij, gebaseerd op het belang van “creating shared value”, het combineren van welvaart én welzijn.

Ik zag de tegenstelling in het prachtige verhaal van Jan Bommerez, die ‘bruut’ gestoord werd door, wat ik noem, digitaal gedoe: de sheets matchte niet met de computer en de beamer en kwamen vervormd door. Jan ging van het podium om de techniek naar zijn hand te zetten, en dat kostte tijd. Gelukkig hervatte hij op gegeven moment zijn verhaal weer, en mensen hingen opnieuw aan zijn lippen. Volgens mij deden de sheets er helemaal niet toe.

Ik zag het in de tegenstelling van reacties van onze opdrachtgevers. De medewerker van het ministerie van EL&I die enorm enthousiast is over dit spraakmakende en vernieuwende event rond sociale innovatie, goed om ondernemers zo op te rekken en uit te dagen om anders te gaan ondernemen en daarin succesvol te zijn. Aan de andere kant medewerkers van SZW, die willen dat mensen in bedrijven bewust veiliger gaan werken, en het lastig vinden om te zien dat bedrijven verleiden om vanuit intrinsieke motivatie en zorg voor elkaar veiligheid op te pakken gaat werken.

Ik zag het ook in de tegenstelling tussen vorm en inhoud. Eén van de kritiekpunten van het ministerie van SZW was dat zij de stands wel erg gehorig, slordig en onoverzichtelijk vonden, en daar hebben ze gelijk in. De switch van locatie drie weken voor het event heeft ons gedwongen om een aantal keuzes te maken om wille van de tijd. Such is life. Maar in mijn beleving heeft dat niets afgedaan aan de heerlijke positieve, verbindende energie die er weer de hele dag heeft gehangen. Een sfeer waarin ik veel prachtig verbindingen heb gezien tussen mensen.

Ik zag ook een tegenstelling in de afsluiting van de dag. Het was een lange dag geweest en iedereen was moe. We hadden nog een mooie afsluiting bedacht waarbij Arco Kats in een paar musicale gedichten de dag nog even de revu zou laten passeren. Maar de flow bleek er uit, bij het publiek en daardoor ook bij hem. De verbinding met de zaal ontstond niet meer en het werd een worsteling. En Arco deed precies wat hoort bij de nieuwe tijd, hij erkende wat was, ‘iedereen is moe en wil naar de borrel’, hij heeft zijn ego aan de kant gezet (of thuis gelaten) en heeft het publiek gerespecteerd in dit gevoel. Klasse als je zo kwetsbaar durft te zijn en zo, zonder ego, durf te beslissen op het podium!

Tegenstellingen, een dubbel gevoel

Wat heb ik genoten op de Energiedag. Maar wat heb ik nu een dubbel gevoel over de dag. Ik weet dat het grootste deel van de deelnemers een prachtige dag heeft gehad: de workshops waren geweldig, de sprekers inspirerend, voor elk wat wils, en de schoonheidsfoutjes worden ons door de meeste mensen wel vergeven. Maar voor ons als team, en voor mijzelf, was dit een stroperige en lastige Energiedag, zeker vergeleken met vorig jaar.

Transformatie

Maar misschien moet dat wel zo zijn. Misschien hoort dit ook wel bij het transformatieproces waar ik in zit. Misschien gaat het wel om de dubbele bodem in de tegenstellingen: de tegenstellingen op een ander niveau transformeren tot een geheel; heelheid. En misschien moet ik er dus vooral van leren, en uit de strijd blijven die tegenstellingen geven. Wat mij in ieder geval bij blijft is:

  • het gevoel dat we nog veel Energiedag nodig hebben, om samen het transformatieproces naar de nieuwe economie en een nieuwe wereld te kunnen maken;
  • dat transformeren ook echt af en toe flink pijn doet;
  • dat er niets mooiers is dan de momenten van echte verbinding met andere mensen;
  • dat er is geen mislukking is, alleen feedback (met dank aan mijn NLP-opleiding)
  • dat ik wil leren in dialoog te zijn (in plaats van in discussie).

En met trots mag ik jullie melden dat ik ben toegelaten tot de Orde van de Kromme Spijker, opgericht door Harriet Kollen (@bloei). Dit is voor mensen die bereidt zijn om hun Briljante Mislukkingen met elkaar te delen, of misschien moet ik zeggen: Briljante Feedback ;o)

Transformeren

Afgelopen weken mocht ik zelf aan den lijve ondervinden hoe transformeren werkt in een organisatie. Onder het huidige kabinet wordt het hele innovatieveld opgeschud en zo ook de rol en positie van Syntens. Wij gaan op termijn samen met de Kamer van Koophandel in het Ondernemingsplein. Hoe dit er allemaal precies uit gaat zien is nog niet echt duidelijk. Toch is er al een flinke transformatie aan de gang in onze organisatie. Deze is niet alleen ingegeven door de kabinetsbeslissingen, maar ook door een gevoel dat we anders (beter) moeten kunnen werken, met een grotere impact op innovatie in het MKB in Nederland.

Power to the people

Afgelopen zomer heeft ons MT besloten om voor het eerst werkelijk de hele organisatie te betrekken bij de vraag: hoe kunnen wij ons werk nog beter gaan doen, en wat voor soort organisatie vraagt dit? Een heel wijs, maar ook moedig besluit. Ze hebben hun macht gebruik om de kracht in de organisatie te mobiliseren. En dit proces zitten we nu midden in.

Eerst is, in een groep van 50 mensen uit de gehele organisatie, een soort outline neergezet, waarin de uitgangspunten zijn bepaald voor onze kern, met antwoorden op de vraag: waarom bestaan wij, voor wie en wat is onze toegevoegde waarde? Ons hoger doel is geformuleerd als: ‘Syntens stimuleert ondernemingen zich duurzaam te vernieuwen en bevordert hiermee welvaart en welzijn in Nederland.’

Ik, als sociaal innovator, ben aangenaam verrast met de uitbreiding van Welvaart, met ook Welzijn. Het gaat dus niet alleen meer om economie, maar net zo goed over mensen en maatschappelijke relevantie. Werken aan Relevante Toegevoegde Waarde voor de BV Nederland. Hier gaat mijn hartje wel sneller van kloppen.

Uitdaging

Maar wat ik vooral heel interessant vind is de transformatieslag die we nu aan het maken zijn vanuit de vraag: met welke organisatie kun je dit optimaal realiseren? Wat ik merk is dat het voor veel mensen lastig is om de oude kaders los te laten. Een deel van de mensen vindt dit lastig vanuit twee sterke overtuigingen te weten: ‘adviseurs zijn vooral bezig hun eigen hobby uit te oefenen’ en meer algemeen ‘mensen moeten toch gecontroleerd worden, anders doen ze te weinig’ (het negatieve mensbeeld: de mens is van nature lui). De overtuigingen hebben hun basis in ‘onvoldoende vertrouwen in medewerkers’. Deze mensen zijn steeds op zoek naar heldere en niet te weerleggen kaders: “dan weten we allemaal waar we aan toe zijn”.

Echter er zijn ook mensen die geen last hebben van bovenstaande overtuigingen en toch moeite heeft om de kaders los te laten. Dit heeft te maken met onbewuste vooronderstellingen. Tijdens de discussies en de invulling van de nieuwe organisatie worden aannames gedaan die niet expliciet worden gemaakt, maar wel sterk sturend zijn. Zo was er bijvoorbeeld al vanuit gegaan dat we naar een soort matrixorganisatie zouden groeien, met alle keuzes van dien. Toen ik, samen met een paar collega’s, deze aanname op tafel legde bleek de aanname nog helemaal niet vast te staan. Hierdoor ontstond ruimte voor een alternatief organisatiemodel: de netwerkorganisatie. Vooral het denken vanuit hiërarchieën belemmert veel alternatieve gedachtegangen heb ik gemerkt.

Voor de eerste groep is de uitdaging om hun negatieve mensbeeld los te laten en te vertrouwen dat vrijheid én verantwoordelijkheid zullen leiden tot de juiste resultaten. Voor de tweede groep, waartoe ik zelf ook behoor is de uitdaging om je steeds af te vragen ‘waar je vanuit gaat’: welke vooronderstelling ligt ten grondslag aan je keuze en klopt deze vooronderstelling.
Leonardo Da Vinci

Af en toe een stap terug

Afgelopen week had ik mij aangemeld om mee te denken over de invulling van kernwaarden van de organisatie. In de groep van 50 was een eerste aanzet gegeven met 3 kernwaarden: Resultaatgericht, Verbindend en Verantwoordelijk. Na een korte inleiding over Identiteitsmarketing, waarin nog even scherp het verschil werd neergezet tussen merkwaarden en categoriewaarden, mochten we een eerste reactie geven. Enigszins vertwijfeld zei ik: “Ik krijg alleen bij Verbindend een lekker gevoel. De andere twee heb ik helemaal geen gevoel bij. Ik snap dat ze belangrijk zijn, maar ze helpen mij niet om mijn werk nog beter te gaan doen, met nog meer passie en energie.” Zo meteen maar de knuppel in het hoenderhok. En wat zie je dan gebeuren? Een aantal mensen herkennen dit en steunen je daarin, een aantal anderen gaan in de weerstand vanuit het argument: “er hebben toch al 50 mensen over nagedacht, dit zijn de kernwaarden die we moeten uitwerken, we gaan de discussie niet opnieuw voeren.” In die weerstand spelen volgens mij twee vooronderstellingen een rol: 1. de groep van 50 heeft alles al kunnen overzien en dus juist gekozen, 2. (meer een soort irritatie) jullie willen altijd discussiëren en hebben geen vertrouwen in anderen.

Transformatie

Wat ik mooi vond om te zien was, hoe de mensen die de dag hadden voorbereid hiermee omgingen. In plaats van een duidelijke keuze te maken, voor of tegen het op de helling gooien van de oorspronkelijke kernwaarden, werden we in 4 groepen erop uitgestuurd om met elkaar aan de slag te gaan en maar te kijken waar we op uitkwamen. Vervolgens kwamen de 4 groepen weer bij elkaar en bleken 3 groepen eigenlijk op ongeveer het zelfde uit te komen: 3 aangepaste kernwaarden. De 4e groep had netjes de benoemde kernwaarden geprobeerd uit te werken, maar waren daar nog niet helemaal uit gekomen. De 3 kernwaarden die overeen kwamen waren: Eerlijkheid (onafhankelijk, naast de ondernemer, zijn belang is ons belang, oprecht klankbord), Verbindend ((kennis)netwerken, speelveld vergroten), Activerend (motiveren en actieveren, toekomstgericht kijken en actiegericht werken, oprekken en stappen zetten).

Bijzonder en leerzaam

Waar ik vooral van genoten heb, is de openheid/eerlijkheid in het proces, de verbinding die ontstond en de actiegerichtheid van de mensen. Alles kon gezegd worden, mensen waren op een opbouwende manier met elkaar in gesprek, aanpakken werden bijgesteld als daar behoefte aan was. Hiermee gaven wij met elkaar ook intern vorm aan de woorden Eerlijkheid, Verbindend en Activerend.

Eén van mijn collega’s zei letterlijk: “Het gaat zo tegen mijn natuur in om nu af te wijken van de vraag die we van het MT hebben gekregen (namelijk: het uitwerken van de 3 gekozen kernwaarden), maar ik weet dat we het toch moeten laten gebeuren.” Ik heb hem teruggeven dat ik het dapper vindt dat hij er zo in durft te staan, maar dat ik het vooral waardeer dat hij zijn gevoel zo openlijk met ons deelt. Hierdoor kan ik er rekening mee houden, dat hij het soms spannend vindt, en daar dus meer rekening mee houden. Volgens mij is dit de essentie van het transformatieproces waar we in zitten: we mogen onze kwetsbaarheid en angsten gewoon uiten, we hebben ze namelijk ALLEMAAL.

Leren en transformeren; spannend en uitdagend tegelijk!

Transformatie van hiërarchie

Heel vroeger was hiërarchie iets heel natuurlijks. Kinderen volgden hun ouders, omdat zij hen leerden te overleven in een, vaak vijandige, wereld. Ouders waren de bron van kennis en ervaring voor hun kinderen. Er waren geen scholen of internet. Je leerde eerst van je ouders de basisregels van het leven en daarna een vak van een meester, een vakman. Je ouders, en later je meester, bepaalde hoe jij je moest gedragen en ontwikkelen. En zo is het heel lang gebleven, omdat het natuurlijk en effectief was.

Industrialisatie

Met het ontstaan van productiebedrijven is deze hiërarchie doorgezet in een bedrijfshiërarchie. De mensen die het meeste wisten of het rijkste waren (vaak waren dit dezelfde mensen) hadden de leiding en bepaalde wat en hoe er gewerkt werd. Dit waren de denkers. De arbeiders waren de doeners. Vooral niet denken, maar gewoon uitvoeren. Let wel, dat in die tijd het gemiddelde IQ waarschijnlijk ergens tussen de 70 en de 80 lag, in verhouding tot de 100 van nu. Vanuit het Tayloriaanse denken hadden de bazen overzicht over het geheel en konden beslissingen nemen. De arbeiders zagen maar een klein stukje van het productieproces en moesten gewoon doen wat hen gezegd werd. Zij konden de implicaties van beslissingen toch niet overzien. Dit was efficiënt en effectief. Een sterk onderscheid tussen denkers en doeners. Dit hield de hiërarchie ook in stand. Het gevolg was een sterke omgevingsgestuurdheid van de arbeiders. Zij werden niet geacht om zelf te denken, verantwoordelijkheid te nemen en dus zelf te bepalen van zij wilden, nodig hadden of hoe het beter kon. Er werd voor hen gedacht en besloten.

Informatietijdperk

Maar tijden zijn veranderd. De wereld verandert steeds sneller. Internet geeft toegang tot kennis voor iedereen: jong en oud. De strategieën van onze (voor)ouders volstaan niet meer in deze roerige tijden. De hiërarchie die altijd zo natuurlijk en effectief was, blijkt ineens te piepen en te kraken. De ouderen zijn niet meer altijd degenen die het beste weten wat er moet gebeuren of nodig is om te overleven. Meer ervaring heeft zijn voordelen, maar ook zijn nadelen. En niet onbelangrijk: het gemiddelde IQ ligt substantieel hoger. Meer mensen zijn tot meer (beter) denken in staat. Het is tijd voor een transformatie in de hiërarchie.

Transformatie van hiërarchie

Ik herken deze behoefte van twee kanten. De mensen bovenin de hiërarchie en de mensen onderin de hiërarchie. De leiding van organisaties geeft aan meer betrokkenheid en eigen verantwoordelijkheid van medewerkers nodig te hebben om sneller te kunnen anticiperen op de veranderingen en fluctuaties in de markt. Zij willen flexibiliteit en leervermogen van hun mensen. De medewerkers hebben steeds meer behoefte aan zelfsturing en ruimte om talent op hun eigen wijze in te zetten binnen hun functie. Meer gedeelde verantwoordelijkheid. Kat in het bakkie, zo lijkt het.

Maar met deze transformatie in hiërarchie ontstaan ook veranderingen op andere vlakken, zoals macht, toegevoegde waarde, respect en eigenwaarde. Het ene kan niet zonder het andere. De leidinggevende die wil dat zijn mensen meer eigen verantwoordelijkheid nemen, ontdekt dat hij ook minder macht heeft over zijn mensen. Ze doen het werk ineens niet altijd meer op de manier waarop de leidinggevende dit fijn vindt. Dat is soms lastig. Medewerkers verwachten ook meer respect en erkenning voor hun bijdrage in ruil voor een betere inzet.

Maar misschien nog wel belangrijker. De leidinggevende ontdekt dat hij een deel van zijn oude toegevoegde waarde kwijt raakt: hij hoeft minder aan te jagen, en te controleren. Hij verdient ineens geen respect en erkenning meer uit het feit dat hij leidinggevende is. Hij moet het nu ‘echt’ verdienen. Het zelfde geldt voor senioren en vakmensen. In deze tijd van snelle veranderingen is hun ervaring soms weinig of niets meer waard. Of blijken ineens hele andere vaardigheden van toegevoegde waarde voor collega’s of het bedrijf.
Nieuwe hiërarchie

Nieuwe hiërarchie

Hiërarchie zal veel meer worden bepaald door de toegevoegde waarde die je hebt voor de organisatie en zal meer gelijkwaardig worden. Geen 4 managementlagen meer; de houdbaarheid daarvan is inmiddels wel verstreken. Meer organiseren in de vorm van de Starfish (zie The Starfish and the Spider) of de cellenstructuur van Eckart Wintzen:

Een redelijk platte organisatie, waarin mensen in groepen meer gelijkwaardig vanuit verschillende rollen samenwerken en hiërarchie en leiderschap natuurlijk ontstaan en veranderen als dat nodig is. Hiërarchie die je moet verdienen, hiërarchie die loont!

Ik volg jou, omdat ik in jou geloof en jou wil volgen; niet omdat jij mijn baas bent!

Er is nog veel te doen op het gebied van sociale innovatie

Van Vast naar Vloeibaar

Waar ik ook kijk, ik zie aan alle kanten de prachtige systemen die wij ooit gebouwd hebben om het leven beter en mooier te maken, piepen en kraken. Of het nu gaat om onze juridische systemen, onze onderwijssystemen, ons politieke systeem of onze economische en bedrijfssystemen. Het is tijd voor andere systemen vanuit andere principes. Dit is nodig om de huidige economische, maatschappelijke en ecologische uitdagingen op een goede manier het hoofd te bieden en te blijven zorgen voor een mooier en beter leven.
Ik ben zeker niet de enige die dat ziet en herkent. Helaas zijn onze systemen zo groot en complex geworden, dat ik, en veel mensen om mij heen, zich machteloos voelen om hier verandering in te brengen. We hebben de systemen zo solide gebouwd, met controles op controles dat we niet meer kunnen ontdekken waar de beweging kan beginnen.

Nieuwe school, nieuwe stroom

Een mooi voorbeeld is De Vallei, de school voor Natuurlijk Leren in Renkum. Een democratische school die op een vernieuwende manier kinderen in de basisschoolleeftijd leert om zich te ontwikkelen tot mensen die klaar zijn voor de maatschappij van de toekomst. Een maatschappij met werkzaamheden dat we nu nog niet kunnen bedenken, met technologie die er nu nog niet is, met uitdagingen die we nu nog niet kennen. We hebben dus kinderen nodig die, naast goed in taal en rekenen, vooral ook creatief en vernieuwend zijn, kunnen combineren, redeneren, maar ook samenwerken aan grote uitdagingen. Als Maaike, de directeur van deze school, haar verhaal uitlegt aan buitenstaanders is eigenlijk iedereen het met haar eens. Ja, dit is één van de nieuwe vormen van onderwijs die wij nodig hebben. Toch lukt het haar maar heel moeilijk om deze school open te houden. Niet omdat de prestaties niet goed zijn: een bovengemiddeld aantal kinderen gaat naar HAVO en VWO en in eerste instantie ook niet vanwege geld. De school vecht tegen de kaders vanuit de onderwijsinspectie, die niet gemaakt zijn voor scholen die vernieuwend onderwijs willen geven. De kaders zijn gericht op het aantal lesuren, het schoolgebouw, de toetsingen (uiteraard vooral op taal en rekenen, en niet op samenwerken en budgetteren bv), het aantal leerlingen, de klassengrootte, het leerlingvolgsysteem, de vakantiespreiding en ga zo maar door. Allemaal SMART-doelstellingen, die scholen uniform proberen te maken, want dat is makkelijker te meten en te controleren. Maar zoals Maaike, van oorsprong bioloog, aangeeft: een ecosysteem overleeft veranderingen van omstandigheden door variëteit en diversiteit. En volgens mij zitten we in een tijd van grote veranderingen van omstandigheden, dus variëteit en diversiteit in opgroeiende en ontwikkelde kinderen is van levensbelang. Het is tijd om de kaders van ons onderwijssysteem meer los te laten om dit te realiseren. Het is tijd voor paradigmashifts, anders durven denken, posruptive change. De vaste kaders moeten weer vloeibaar worden en gaan stromen. Maar waar zit de beweging? Bij de mensen die deze kaders moeten handhaven, de onderwijsinspectie? Dit zijn over het algemeen mensen die niet graag veranderen, dat maakt ze zo goed in hun werk. Bij de politiek? Die ziet het wel, maar geeft aan zich niet te mogen bezighouden met de onderwijskaders. In de Onderwijswetgeving ligt namelijk vast dat de Onderwijsinspectie dit bepaalt. Maar waar zit de beweging dan wel? Maaike weet het even niet meer.
Weet jij waar de beweging zit en wil jij haar komen helpen? Laat het mij weten.

Dit is wat er gebeurt als je vast zit in oude kaders:

Waar zit de beweging?

Het lijkt zo wie zo wel of er weinig in beweging komt. We willen wel veranderen en weten dat het eigenlijk moet, maar we zijn moe, trekken ons terug en zoeken de stilte op. Zijn wij aan het coconen? Ik merk het zelf ook, bijvoorbeeld voor 7 Days of Inspiration, Een waanzinnig mooi initiatief om Nederland weer te inspireren en tot actie te bewegen. Ook in Arnhem doen wij mee met dit initiatief. We hebben een bijzonder fijne groep mensen die al mee doen, en prachtige ideeën, maar het lukt maar moeilijk om tot concrete actie te komen. Het is lastig om in beweging te komen. Hoe komt dat toch? Als ik naar mijzelf kijk herken ik de vermoeidheid. De vermoeidheid van het vechten tegen de angst en onzekerheid, en het vechten tegen de systemen en kaders die zinloos en onrechtvaardig zijn, de vermoeidheid van de vele dingen die ik doe, omdat het zo hoort, omdat ik niet wil toegeven dat ik het eigenlijk niet kan of wil, om aardig gevonden te worden. Ik zet mezelf hiermee enorm vast. Het is tijd om vloeibaar te worden en te gaan stromen, om van daaruit vleugels te krijgen en vlinder te worden. De rups wordt vloeibaar in de cocon en kruipt er als vlinder uit, dank je wel Jan Bommerez, voor deze prachtige metafoor. De beweging zit dus in mijzelf!

Hoe in beweging?

Over het ‘hoe’ moet ik mij misschien niet druk maken. Weten dat ik dit wil is waarschijnlijk voldoende. Het universum zal wel laten zien hoe het dan vorm gaat krijgen.
Ik wil moedig mijn bijdrage leveren om bedrijven en organisaties te leren en te helpen om de transformatie te maken naar werken aan werkelijke toegevoegde waarde voor de omgeving vanuit talenten en krachten van mensen. En daarin spelen kinderen en hun ontwikkeling een hele grote rol, zij zijn de volwassenen van de toekomst. Van vast naar vloeibaar: energie en kracht laten stromen voor een mooiere en betere wereld. Ik wil waardenvol zijn!
Mijn eigen rol daarin is het geven van energie, aandacht en beweging aan deze processen. Mijn kracht is het zien van de toekomst, en het kunnen vertalen daarvan naar inzichten (leren) en acties in het nu (beweging) en dat energie geven. Meestal ben ik moedig, hoewel ik dat soms even kwijt ben (ik ben ook slordig ;o)). En ik wil werken vanuit een aantal principes:

  • Wat je aandacht geeft groeit;
  • Zie de uitdagingen (niet de problemen), denk in kansen;
  • Focus, maar denk niet te veel na over het hoe;
  • Zet kleine stapjes in het nu;
  • Durf te spelen;
  • En ik doe het graag samen!

En deze kreeg ik vrijdag nog even mee: Laat de krampachtigheid rond dat wat je nastreeft los, en dat wat je zoekt zal jou vinden!
De beweging zit in mijzelf!

Welke beweging maak jij?

Transformatie en dankbaarheid

De geboorte van een vlinder
(voor wie hem nog niet heeft gelezen ;o))
“Een man zat op een mooie voorjaarsdag genoeglijk op zijn terras te genieten van een heerlijk voorjaarszonnetje. Zijn blik werd getroffen door een langwerpig ding waar van binnenuit beweging in zat. Toen hij ging kijken bleek het een cocon te zijn waaruit zich een kersverse vlinder aan het bevrijden was. Hij zag onderin een piepklein gaatje waar die enorme vlinder zich door heen moest worstelen. Hij vond dat zielig en dacht ik ga de vlinder helpen. Hij pakte een schaar en knipte de cocon open. Een tijdje later zag hij ontsteld iets wat op een vlinder leek met slappe vleugeltjes, dood op de grond liggen. Hij had niet moeten helpen, want dat piepkleine gaatje had een functie. Omdat de vlinder zich door dat gaatje heen moet worstelen, wordt er vocht in z’n vleugels geperst en kan hij de wijde wereld in vliegen.”(uit: Kun je een rups leren vliegen?)

Roerig jaar

Voor mij was dit een roerig jaar: op het werk, in mijn relatie en in mijzelf. En als ik om mij heen kijk zie ik veel mensen die een roerig jaar achter de rug hebben. Is dit een psychologisch effect (als je zelf zwanger bent, dat het lijkt of iedereen zwanger is)? Misschien: als veertiger heb ik veel mensen in mijn omgeving in die zelfde leeftijdsgroep. Hebben we allemaal last van een midlife-crisis? Ik geloof het toch niet. Voor veel mensen was het een zwaar jaar en dat was geen toeval of generatieding. Ja, de effecten van de crisis spelen een rol en ziekte en tegenslag zijn er altijd wel. Maar er is echt meer aan de hand.
Ons hele systeem, vooral gebaseerd op geld, staat op wankelen. We voelen allemaal meer of minder dat het zo niet verder kan. We zien en voelen de individualistische graaicultuur, het grootverbruik van de aarde, willen meer, meer, meer, maar we zien ook de eindigheid. Een deel van de mensen denkt nog: ‘na mij de zondvloed’ of  ‘als ik nu maar genoeg graai, kan ík het nog lang volhouden’.

Hoe raar is ons systeem?

Herman Wijffels noemde het ook nog tijdens zijn verhaal op de Energiedag van 30 november. Het blijft vreemd dat mensen die uit het arbeidsproces vallen betaald worden om niets te doen. Bizar voorbeeld is ook weer onze werkster. Een bijzondere vrouw, net zo oud als ik, die blaaskanker heeft overwonnen en nu het leven doorgaat met een stoma. Niet makkelijk, maar zij slaat zich er bijzonder goed doorheen. Ons systeem heeft besloten dat zij alleen nog een zittend beroep mag uitvoeren en dus niet maar haar grote passie mag leven: schoonmaken. Daarnaast worden er zoveel restricties op haar werkomgeving gelegd (werkplek binnen x meter van een toilet, maximaal 5 keer een kwartier lopen op een werkdag, …..), dat zij zo ongeveer nergens meer aan de bak kan. Ze staat op de wachtlijst en hoopt over anderhalf jaar aan de slag te mogen bij een Sociale Werkvoorziening. En dat terwijl thuis de muren op haar af komen. Natuurlijk is het goed dat mensen die mindervalide zijn of ziek beschermd worden, maar gaan we daarin niet veel te ver? Onze werkster zou liever nog 20 jaar haar passie willen doen en dan misschien een paar jaar eerder dood gaan, dan nu al op 40-ste achter de geraniums te verdwijnen.

Transformatie

Maar tegelijkertijd is er ook een hele groep mensen bezig met herbezinning en vervolgens transformatie. Allemaal aan het worstelen om uit de cocon te kruipen om vlinder te kunnen worden. We staan op het grensvlak van de overgang naar een tijdperk, waarin verbinding en eenheid de basis worden van een vernieuwd systeem, maar waarin ook eigenheid zijn waarde heeft.

Een mooi voorbeeld waarin ik de veranderde behoefte van een steeds grotere groep zag was het programma Leiders Gezocht op de zondagavond, waarin Jeroen Smit op zoek gaat naar het nieuwe leiderschap. Met name via Twitter kon je zien hoe het programma steeds meer fans kreeg. Waar je tijdens de derde uitzending nog tegelijkertijd de hashtag #leigez kon volgen en naar elkaar kon reageren, explodeerde de Twitter vanaf de vierde uitzending en kwam er meer reactie dan voor mij behapbaar was. Prachtig!

De Maya’s hadden het al voorspeld: in de overgang van het vissentijdperk naar het watermantijdperk gaan de ontwikkelingen steeds sneller en heftiger. De spiraal draait naar binnen steeds sneller, tot we in 2012 overgaan naar een nieuwe spiraal en we weer in de buitenste omwentelingen geraken. En die transformatie, net als bij de vlinder die uit de pop kruipt, is een worsteling die tijd kost. We zijn nog maar net begonnen met worstelen en hebben dus nog even te gaan (nog 2 jaar volgens de Maya’s). De kunst is om de worsteling, deze roerige tijd, te ervaren als een bijzonder proces; een proces waar we samen door heen gaan. Ik merk zelf dat, door mijn eigen transformatieproces te delen met anderen die hem ook meemaken, het proces ineens minder zwaar wordt en zelfs energie geeft en kracht.

Dankbaarheid

Door er zo in te zitten, ervaar ik de roerige tijd meer als een geschenk. Niet altijd makkelijk en fijn, maar wel iets om dankbaar voor te zijn. Ik mag het toch maar meemaken en groeien. En ik voel dat ik sterker word.
Tijdens ons kerstdiner met Syntens had ik voor iedereen een spiritueel inzichtskaartje meegenomen. Iedereen mocht zijn eigen kaartje trekken, en ook ik zelf heb er een getrokken. En dit was wat er op stond: “Dankbaarheid is mijn sleutel tot overvloed”.
Hoe waar bleek dit toen ik afgelopen maandag hoorde dat één van mijn collega’s, Erik Peeters, op zaterdag (mijn verjaardag) op 44 jarige leeftijd was overleden aan een hartstilstand. Ineens moet je onbedoeld afscheid nemen van een fijne collega en mooi mens. Vaarwel Erik!
Op dat moment besefte ik weer even heel krachtig hoe belangrijk het is om dankbaar te zijn voor wat ik ben en wat mij tot nu toe is toe gevallen. Als ik dat doe, voel ik de overvloed. En nee, het verdriet, de pijn en af en toe de vermoeidheid zijn er nog steeds, maar het voelt toch anders.

Dank je wel aan alle mensen die met mij mee zijn gereisd in het afgelopen, roerige jaar.